X
تبلیغات
آموزش ابتدایی

آموزش ابتدایی

مطالب آموزشی وتربیتی

چگونه با كم رويي و خجالتي بودن خودمان مقابله كنيم؟

چگونه با كم رويي و خجالتي بودن خودمان مقابله كنيم؟

 

مهرشاد سوالش را به اين ترتيب مطرح ساخته است:

با سلام، آقای خواجه نصیری من دارم کتاب «21 رمز موفقیت میلیونرهای خود ساخته را» میخونم و خیلی کتاب خوبی است آقای خواجه نصیری من یک ضعف بزرگ دارم: من خیلی خیلی کم رو و خجالتی هستم و چون کم رو هستم دیگران دارن از این موقعیت خجالتی بودن من سو استفاده میکنند من چکار کنم از کم رویی در بیام و یک مشکل دیگر در این رابطه این است که من با دیگران در صحبت کردن مشکل دام حرف هایم را خوب نمیتونم بزنم و زود صحبت را شروع و تمام میکنم ؟ لطفا مشکل من را رفع کنید و آیا کتابی در این زمینه که مشکل من را رفع کند هست ؟ با تشکر. مهرشاد.

خاطرم هست كه با مهرشاد تلفني‌ هم صحبت كرده‌ بودم. او كسي است كه در حال حاضر چندين سايت اينترنتي را بر روي اينترنت برده است و آنها را هدايت مي‌كند و مي‌شود گفت يك كارآفرين entrepreneur است با اهداف و انگيزه‌هاي فوق‌العاده قوی، فكر كردم اين مقدمه لازم است برای خوانندگان تا شناخت بهتري داشته باشند نسبت به شخص پرسشگر.

كارآفرينان در آغاز راه با مشكلات متعددی رو به رو مي‌شوند، آنها مي‌خواهند كارگردانهايي شوند اين بار در فضاي مجازي و در صحنه‌ی اينترنت. آنها كه به كارهاي نمايشي مثل تئاتر و سينما علاقه مند هستند حتماً مي‌دانند كه كارگردانها بايد خصوصيات ويژه‌اي داشته باشند. اول از همه اينكه آنها «هدف» خود را مي‌شناسند و برای رسيدن به هدف، هر آن كار كه لازم باشد را انجام مي‌دهند. براي يك كارگردان، مهم اين است كه ابتدا خودش را خوب شناخته باشد، نقاط ضعف و قوت خودش را يافته باشد. يك كارگردان (متوجه هستيد كه منظورم همان كارآفرين است در اينجا) بايد در زمينه‌هاي مختلف مطالعه داشته باشد و از جمله مطالعه در زمينه‌های مرتبط با خودش، كارش و مخاطبين‌اش و ابزارهاي ارتباطي‌اش با مردم.

آنها كه در كاهاي نمايشي مطالعه دارند مي‌دانند كه «وظيفه‌ی اصلي كارگردان ايجاد ارتباط است با تماشاگر در بالاترين حد ممكن». حال چگونه مي‌شود كارگردانی اين اعتماد به نفس را نداشته باشد و با كم رويي و خجالتي بودن بخواهد نمايشي فوق‌العاده را به روي صحنه ببرد؟ كارگردان هم بايد با مردم اين رابطه را ايجاد كند و هم با بازيگران و نورپردازان و مسئولان صدا و منشي صحنه و غيره. ارتباط با تماشاگران نيز، ارتباطي است كه نه به صورت مستقيم، بلكه به صورتي غير مستقيم و بوسيله‌ی افراد ديگر برقرار مي‌شود. پس خودتان را جاي كارگردانی بدانيد كه قرار است يا مي‌خواهد نمايشي فوق‌العاده محشر را روي صحنه ببرد. اگر چنين تصوري بكنيد، همين به شما اعتماد به نفس فوق‌العاده‌اي مي‌دهد. حتي اگر خودتان را تنها، بازيگری بدانيد كه قرار است خواست‌ها و فرمانهاي هدايت كننده‌ی كارگرداني را بر روي صحنه اجرا كند آن زمان هم روحيه‌ای قوي پيدا خواهيد كرد چرا خودتان را نسبت به آنچه به شما محول شده است موظف و مسئول مي‌دانيد. بازيگران و كارگردانهايي كه اين كاستي‌ها را در خود مي‌بينند، با يك ديد درست و با توجه به هدفي كه دارند درصدد برطرف ساختن اين مشكلات گام بر مي‌دارند.

بياييد تصور كنيم كه شما هم اكنون يك كارگردان موفق هستيد (در كاري كه در دست داريد، در يك پروژه‌ی نمايشي، يك فيلم سينمايي، يك سايت اينترنتي، يك پروژه‌ی طراحي، يك پروژه‌ی تامين قطعات يدكي و ...، يك كارگردان مي‌خواهد بااستفاده از ابزارهای مختلفي كه در اختيار دارد نظرات، احساسات، افكار و ديدگاههاي خود را از طريق بازيگران، طراحان صحنه، نورپردازان، متصديان لباس و موسيقي و انتظامات و (گاه حتي تماشاگران) به تماشاگر منتقل كند. اگر كارگردان نتواند توانايي ايجاد ارتباطي عميق، صريح و گسترده با افراد گروه خود داشته باشد نمي‌تواند نظرات خودش را به آنان منتقل كند و در نتيجه با مردم هم نمي‌تواند اين ارتباط را برقرار كند. در عين حال، كارگردان بايد سعي كند كه احساسات و نيازهاي تماشاگران را نيز به خوبي درك كند. پس ابتدا به خوبي مي بينيد، گوش مي‌كند و در احساسات و نيازهاي تماشاگر دقيق مي‌شود و حساسيت‌هاي او را لمس مي كند تا عواطف و نيازهاي او را درك كند. اهالي تئاتر معتقدند كه «هدف» نهايي كارگردان جلب «توجه» تماشاگران است. به عبارت ديگر ما (به عنوان كارگردان يا بازيگر - در يك گروه) مي‌خواهيم در تماشاگران ايجاد انگيزه كنيم كه بيشتر به تماشاخانه‌ی ما بيايند (بليط بخرند).

زماني من به اين ايده رسيدم كه سيزده يا چهارده ساله بود، همان اوايل انقلاب. دلم مي‌خواست سازي بزنم، مي‌خواستم گيتار ياد بگيرم تا بلكه بتوانم در آينده وقتي بزرگتر شدم، موسيقي دان و آهنگساز شوم. آن موقع صدايم در نمي‌آمد يعني نه مي‌توانستم زياد حرف بزنم و نه مي توانستم صداي موزون و دلنشيني از خودم دربياورم، گيتاري گرفته بودم و (پنهاني چون پدر زياد موافق نبود) كلاس مي‌رفتم و پنهاني تمرين مي‌ كردم. آن زمان، من هم چون مهرشاد، فوق‌ العاده خجالتي بودم و در عين حال ترسو. يك روز به خودم آمدم كه اگر من بخواهم روزي به روي صحنه بروم كه نمي‌شود خجالتي باشم، پس بايد كاري مي‌كردم، آرام آرام شروع كردم روي خودم كار كردن، مي‌پرسيد چگونه؟ مي‌گويم اينجوري كه در تصور و خيالم، خودم را نوازنده‌اي مي‌ديدم كه دارد مقابل يك جمعيت بسيار زياد گيتار مي‌زند و مي‌خواند، ابتدا جمعيت مدام مرا هو مي‌كردند و گوجه فرنگي برايم پرتاب مي‌كردند و اين خيلي لحظه‌ی سختي بود در تصور و خيال من، آما آنقدر اين صحنه را در ذهنم مرور كردم كه جمعيت حاضر در خيالاتم، دست از اين كار برداشتند، نه ترسي از جمعيت داشتم و نه هراسي از پدرم و نه خجالتي ديگر. در اين ميان شروع كردم به تمرين كردن با خودم، بلند بلند صحبت مي‌كردم، نطق مي‌كردم و مي‌خواندم و صدايم را با گام موسيقي خودم هماهنگ مي‌كردم. يك روز رسيد كه گيتارم را برداشتم در يك مهماني خانوادگی، يكي از ترانه‌هايي كه ساخته بودم را براي جمعيت خواندم، هيچوقت يادم نمي‌رود كه اين اولين اجراي من بود و همان از من نه يك موسيقيدان بلكه فردي ساخت كه امروز مي‌توانم در مقابل صدها يا هزاران نفر بايستم و حرف خودم را بزنم.

وقتي مقابل ديگران مي‌ايستيد و مي‌خواهيد سخني بگوييد و كم رويي و خجالت مانع شما مي‌شود، ياد اين نوشته من بيافتيد و بگوييد «من اكنون كارگردان اين صحنه هستم» و يادتان باشد كه هيچگاه براي سرگرم كردن مردم صحبت نكنيد چرا كه معمولاً سرگرم كردن مردم در صحنه نمايش، كار را به ابتذال مي كشاند، سرگرم كردن مردم كار راحتي است اما اين ايجاد يك نمايش خوب است كه مشكل است. در لحظه‌اي كه مي‌خواهيد صحبتي بكنيد، نمايشي را خلق كنيد كه در روح و روان مخاطبتان نفوذ كند و او را به هيجان بياورد. چون اين هدف‌تان باشد خواهيد ديد كه پيش از سخن گفتن،‌ ديالوگ را با اعتماد به نفس در ذهن خود مرور خواهيد كرد و اين ديالوگ را به مرور آنگونه جلو خواهيد برد كه مي‌بينيد با تماشاگران‌تان همان ديگراني كه قبلاً از آنها خجالت مي‌كشيديد همان افرادي كه ممكن بود مسخره‌تان كنند يا گوجه فرنگي برايتان پرت كنند، به يك هماهنگي و ارتباط موثر دست يافته ايد به طوريكه آنها ديالوگ شما را ادامه مي‌دهند، همانگونه كه در ذهنتان نوشته بوديد يا ساخته و پرداخته كرده بوديد.

اين مشكل را خيلي‌ها دارند. مردم معمولاً از صحبت كردن در جمع مي‌ترسند و راه حل فقط در «كشف شخصي» است همان چيزي كه آنتوني رابينز به آن مي‌گويد «قدرت شخصي». به دست آوردن آن خيلي راحت است فقط كافي است مدتي در درون‌تان به سير و سفر بپردازيد، نقاط ضعف خودتان را بيابيد و آنها را قوي و قوي تر كنيد. فرصت زيادي نداريم، ما عمرمان خيلي كوتاه است. كارگردان باشيد و خودتان را براي نمايش آماده كنيد، نويسنده‌ی سرنوشت خودتان باشيد و آن را خودتان بنويسيد و با مردم ارتباط برقرار كنيد، آگاهانه اعتماد كنيد و از آنها نيز اعتماد بخواهيد و در درون آنها نفوذ كنيد او نيز بايد متن شما را فهميده باشد، او نيز بايد احساس شما را دريافته باشد و يادتان باشد كه پيش از آن اين شما هستيد كه بايد خودتان را و متن و تماشاگرانتان را بشناسيد.

دراين مورد به اميد خدا بيشتر خواهم نوشت اگر بخواهيد.

در بازاريابي و تجارت الكترونيك، ارتباطات حرف اول را مي‌زند. ما بايد بتوانيم با مشتريان و مخاطبين خودمان ارتباط برقرار كنيم و بدون نفوذ در روح و روان و احساسات مخاطبين هيچگاه نمي‌توانيم كالا و خدماتمان را بفروش برسانيم. براي ايجاد ارتباطات است كه به اين نتايجه مي‌رسيم كه بايد كارمان را يا كالا و خدماتمان را در مطبوعات تبليغ كنيم، در راديو و تلويزيون آگهي بگذاريم. يادآوري مي‌كنم كه آگهي‌هاي تبليغاتي يا نامه‌هاي مستقيمي كه مي‌نويسم براي تبليغ كالا و خدماتمان، درست مثل همان ديالوگي است كه كارگردان از بازيگرانش مي‌خواهد تا بخوبي و با احساس روي صحنه به اجرا درآورند. صاحبان مشاغل موفق، همان كارگردان‌هايي هستند كه وقتي فلايري پخش مي‌كنند، مي‌دانند دارند متن نمايشنامه‌ی خودشان را مي نويسند و از بازيگران (كارت پخش كن‌ها) مي‌خواهند آنها را به دست مخاطبين هدف بدهند و نه به دست باد يا جوي آب!

[ شنبه 1388/03/02 ] [ 23:45 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

چرا بعضي از دانش آموزان تقلب مي كنند؟

چرا بعضي از دانش آموزان تقلب مي كنند؟

روي آوردن به تقلب و تبديل شدن آن به يك عادت در اين گونه از دانش آموزان در اغلب موارد امري است كه به مسائلي از جمله محيط مدرسه، همكلاسي ها و حتي تربيت خانوادگي بازمي گردد. وقتي دانش آموزي نداند كه براي چه درس مي خواند و تا زماني كه به اين موضوع پي نبرد كه منظور از امتحان، پس دادن آموخته هايي است كه در كلاس فراگرفته و يا خانواده دانش آموز فقط از فرزندش نمره قبولي بخواهد، نه اين كه از او جهت ياد گرفتن مطالب و مفاهيم درسي بازخواست نمايد، دانش آموز نيز براي گرفتن نمره ده به هر دري مي زند، حتي اگر شده با توسل به تقلب براي كسب نمره قبولي اقدام خواهد نمود. اين است كه او سعي مي كند تا كوتاه ترين و تنهاترين راه را براي دريافت تأييديه قبولي جهت ارائه به اولياء را طي كند، پس آن چه كه بايد در كلاس هاي درس توسط دبيران و در خانواده ها براي اوليا و در مدرسه براي مديران و در امتحان براي دانش آموزان اهميت داشته باشد، مفاهيم است، نه نمره ده. البته همان طور كه در ابتدا يادآور شديم اين موضوع فقط شامل حال عده اي از دانش آموزان خاص مي شود و اكثر دانش آموزان از اين قائده مستثني هستند.


   محمد مرادي روزنامه کیهان 27/7/86

[ شنبه 1388/03/02 ] [ 23:43 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

اقدام پژوهی


عوامل بسیار زیادی در جریان آموزش و یادگیری تآثیر دارد که طی روش های تحقیق مرسوم دانشگاهی قادر به کنترل آنها نیستند. هدف از پژوهش در تعلیم و تربیت فقط کسب دانش محض نیست،بلکه دانشی است که در عمل بتوان از آن استفاده کرد و در بهسازی محیط آموزشی مفید باشد .چنین هدفی را پژوهش های تربیتی دانشگاهی و مرسوم نتوانسته اند حاصل کنند .این پژوهش ها اطلاعات خوبی در اختیار گذاشته اند که می تواند الهام بخش معلمان باشد اما اکثر آنها قابل استفاده مستقیم توسط معلمان در کلاس های درس و محیط مدارس نبوده اند ،کلاس های درس دارای پویایی ویژه خود هستند و برای بهسازی امر آموزش و پرورش و اثر بخش کردن آن ،لازم است از روش های گوناگون پژوهش ،به ویژه پژوهش های مبتنی برعمل (اقدام پژوهی )بهره جست این روش ها را باید جست و تدوین کرد و در اختیار معلمان قرار داد . این مقاله با این رویکرد تهیه شده است .


● مهارت ها و آمادگی های لازم پیش از اقدام به پژوهش


ـ مهارت روابط انسانی
ـ مراعات اخلاق در گرد آوری اطلاعات
▪ آشنایی با مهارت انسانی :
ـ ارتباط با دیگران
مهارت ارتباط با دیگران از جمله مهارت هایی است که لازم است معلمان پژوهنده با آن آشنایی قبلی داشته باشند .باید در نظر داشت که انسانها دارای دیدگاه ها و شخصیت های متفاوتی از یکدیگرمی باشند و به همین دلیل ممکن است مانند شما فکر نکنند ،اما آنچه مهم است این است که بتوانیم به حرف ها و نظرات دیگران خوب گوش کنیم و بیش از آنکه گوینده ی خوبی باشیم شنونده ی خوبی باشیم .
در اقدام پژوهی گروه های کاری گوناگونی با شما در ارتباط خواهند بود ازجمله مشارکت کنندگانی که شما با آنها کار می کنید مانند؛کارکنان محل خدمت خود ،دانش آموزان ،پدران و مادران دانش آموزان و... کثرت گرایی یا احترام به اندیشه های دیگران از جمله ویژگی های پژوهش در عمل (اقدام پژوهی )می باشد و مجموعه این اندیشه ها که حاصل خوانده ها وشنیده ها و مشاهده و تجربه های گوناگون هستند می تواند مفید باشد .
ـ اندیشه های انتقادی
نقادی ،محور اساسی اقدام پژوهی است و هر تغییر و تحولی نتیجه نقادی است اندیشه های نو حاصل و زاییده تفکر انتقادی است در مقابل تعصب سد راه عقل است .دیگران نقش مهم و کارسازی در اصلاح روش های ما می توانند داشته باشند . باید بیاموزیم تا تحمل نقادی دیگران را داشته باشیم .شنیدن انتقادهای دیگران وتآمل و تفکر در باره آنها ممکن است در های جدیدی را به روی ما بگشاید هر تغییری مستلزم داشتن انعطاف پذیری است تغییر ،همیشه با تنش و تعارض همراه است پژوهشگر آگاه باید از پیش آماده این نوع رخداد ها باشد .
ـ پژوهشگران همکار
آنها مانند خودتان علاقه مند به حل مسأله یا تغییر وضع نامطلوب موجود هستند .پس باید در ارزیابی از چگونگی پیشرفت کار و یافته های تان ،از نظر و فکر آنان بهره مند شوید .داشتن رابطه انسانی و منطقی با این افراد می تواند شما را در بهسازی امور یاری کند.
استادان یا راهنمایان شما ؛گروه دیگری هستند که می توانند در رسیدن به هدفتان یعنی تغییر وضع موجود وبه نظر شما نامطلوب ،با شما همکاری داشته باشند .این گروه به سبب آگاهی و تخصص هایی که دارند می توانند شما را راهنمایی کنند .ایجاد ارتباط با این افراد و جلب همکاری شان از جمله مهارت ها یی است که شما باید بتوانید آن را یاد بگیرید همیشه خودتان را آماده کنید تا ضمن شنیدن حرف های تشویق آمیز این افراد ،انتقادهای آنان را نیز بشنوید.
بطور کلی توانایی ما در ایجاد روابط انسانی در سازمان ها و فعالیت های آموزشی و اجتماعی تأثیر بسیار زیادی در توفیق یا عدم توفیق ما دارد.و معلمان پژوهشگر و هر معلم دیگری که به دلیل ویژگی های شغلی شان همواره با انسان سرو کار دارند ،لازم است از دانش و مهارت روابط انسانی یا سازمانی آگاهی داشته باشند و در عمل آموزشی و پژوهشی از آن بهره ببرند .
▪ مراعات اخلاق در گرد آوری اطلاعات
ضرورت مذاکره با مسؤلان،پیش از آغاز پژوهش موضوع را با مدیر یا ر&#۶۵۱۶۳;یس جایی که در آن کار می کنید ،در میان بگذارید اگر تغییراتی در طرح شما بوجود آمد آن را با مدیر و افراد ذی ربط دیگر در میان بگذارید .
حفظ اسرار مربوط به اطلاعات جمع آوری شده ،فقط اطلاعاتی را گزارش کنید که در حیطه مطالب عمومی است و خارج از قوانین و مقررات نیست .از گزارش اسرار شخصی و بد نام کننده خودداری کنید اگر قصد انتشار اطلاعاتی را دارید که به هر طریق دارای حساسیت است از منبع و مرجع ذی نفع اجازه بگیرید .
حفظ اسرار مربوط به هویت اشخاص و مکان ها ،بدون اجازه نام اشخاص و محل ها را فاش نکنید برای شرکت کنندگان نام های غیر واقعی در نظر نگیرید.اگر می خواهید از افراد نام نبرید می توانید
از اعداد یا نشانه ها مثل الف ،ب استفاده کنید اگر افراد یا مؤسسه ها به شما اجازه دادند آوردن نام آنان ایرادی نخواهد داشت.
حفظ حق همکاری نکردن دیگران .همیشه به یاد داشته باشید که افراد حق دارند در پژوهش شما شرکت نکنند .اصرار به این کاردور از اخلاق و روابط انسانی است .
حفظ حقوق مربوط به تعلقات فکری .می توانید حق گزارش کردن یا نکردن کلیه مطالبی را که به دست آورده اید برای خود حفظ کنید بسته به تصمیم و نگرش شماست که مطالب را به چه صورت و با چه محتوایی عرضه کنید .
حفظ اعتماد .هرگز همه چیز را تضمین شده تلقی نکنید .گاه گاهی به افراد مشارکت کننده مراجعه کنید و ببینید آیا تردیدی در آنان درباره کار شما به وجود آمده است یا نه .اگر سوءتفاهمی را احساس کردید تلاش کنید آن را بر طرف کنید .


● مراحل انجام پژوهش در عمل (اقدام پژوهی )


پژوهش به عنوان جست وجوی نظام مند برای کشف مجهول یا حل مسأله دارای مراحلی است که با توجه به نوع وهدف پژوهش ،علاقه ها و سلیقه های پژوهشگر ،مراحل پژوهش در عین تبعیت از منطق علمی و عقلی ،می تواند صورت های متفاوتی پیدا کند برای نمونه در مقایسه با پژوهش رسمی و دانشگاهی که معمولا ًخطی و تا حدودی تمام مراحل از پیش تعیین شده است مراحل اقدام پژوهی در عین پیروی از مراحل خاص دارای انعطاف بیشتری است و الگوی زیر مراحل این نوع پژوهش را نشان می دهد که به شرح آنها خواهیم پرداخت .

 

 

 

● مشخص کردن موضوع و عنوان پژوهش


هر پژوهشی در واقع با قصد پا سخگویی و پیدا کردن راه حل برای یک مسأله ی اصلی که در قالب یک پرسش ظهور کرده است ،آغاز می شود .هر پژوهش برای اینکه انسجام، هدفمندی و کاربردی بودن خود را حفظ کند باید بر حول یک مسأله ی اصلی ،سازماندهی شود .هر مسأله ی اصلی در واقع مرکزی است که در حوزه ی مسأله (problem area)قرارگرفته است .

 

اصلی یا حاشیه ای بودن یک مسأله در واقع به هدف تحقیق وابسته است ،لذا می توان گفت :اصلی یا حاشیه ای بودن یک مسأله امری نسبی است .مسأله سوألی است که در ذهن پژوهشگر راجع به یک پدیده ،مشکل یا بحران اجتماعی ،سازمانی مطرح می شود .هدف محقق از طرح این سوأل ریشه یابی علت یا علل به وجود آورنده ی آن مشکل یا مسأله است ،چگونگی این ریشه یابی بستگی تام به نوع و اهداف در نظر گرفته شده برای تحقیق دارد .اما به طور کلی این ریشه یابی را می توان دراین سوأل خلاصه کرد :چه چیزی این پدیده یا مشکل را به وجود آورده است ،و چرا؟ به بیان دیگر ،محقق با طرح چنین سوألی ،به دنبال راه حل ها و چاره جویی ها ست و از این نظر ،پدیده یا مشکلی که به نحوی ذهن پژوهشگر و توجه او را به خود جلب کند ،می تواند موضوع تحقیق قرار گیرد. اما ظرافت کار پژوهنده این است که موضوع تحقیق مورد نظر را که با تعبیرات عامیانه و غیر علمی در سطح جامعه ،سازمان (مدرسه ) یا یک گروه خاص مطرح شده است ،با زبان علمی بیان کند.پس بیان موضوع تحقیق به زبان علمی ،در واقع همان طرح مسأله ی تحقیق در قالبی روشن و دقیق براساس ضوابط علمی است .باید توجه داشت که مسأله ای را بدون تحلیل جنبه های مختلف آن و به صورت شتابزده انتخاب نکنید .حتی الامکان منابع مرتبط با تحقیق را بررسی و مطالعه نمایید.بطور کلی باید مط&#۶۵۲۵۱;&#۶۵۱۶۴;ن شد که پیامد وعلایم یک مشکل را به عنوان مسأله اصلی درنظرنگیریم.
همچنین موارد زیر را باید در نظر داشت :
۱) مورد علاقه شما باشد . چرا که اگر موضوعی مورد علاقه شما باشد با انگیزه بیشتری آن را دنبال می کنید .
۲) پژوهش پذیر باشد . بعضی از موضوعات به علل گوناگونی پژوهش پذیر نیستند .برای نمونه این سوأل کلی که «چگونه می توانم هوش کودکان را افزایش دهم؟ » پژوهش پذیر نیست . دست کم برای معلمان در شرایط فعلی شایان تحقیق نیست .
۳) دارای اهمیت باشد .هر پژوهشی ارزش علمی و کاربردی ندارد.
۴) در توان پژوهشگر باشد . باید موضوع پژوهش با توانایی های علمی ،امکانات و شرایط خاص پژوهشگر هم خوانی داشته باشد .
۵) منابع اطلاعاتی کافی در اختیار باشد .زیرا اساس پژوهش را اطلاعات تشکیل می دهد. اگر امکان گرد آوری اطلاعات کافی برای محقق نباشد ،کار پژوهنده سخت خواهد شد . بهتر است به موضوعاتی بپردازیم که جمع آوری اطلاعات برای آنها امکان پذیر باشد .


● راه های انتخاب موضوع تحقیق :


ـ تجارب شخصی
ـ تمایل به حل یک مسأله
ـ ارزش های فردی
ـ فرصت ها و تهدیدات پیش آمده
ـ بهره گیری از دانش قلمرو تخصصی
ـ سمینار ها و جلسات آموزشی و پژوهشی
ـ مطالعه مطالب انتقادی دیگران
ـ مطالعه پژوهش های دیگران ...
در تحقیقات اقدام پژوهی که بیشتر جنبه توصیفی و تحلیلی دارند ،پژوهشگر به دنبال ترسیم تصویری از «آنچه که هست » می باشد لذا سوأل های زیر می تواند به هر چه دقیق ترشدن موضوع و مسأله تحقیق و مشخص شدن آن کمک کند .
۱) آیا این موضوع ،مسأله و دغدغه ی من / ما در مدر سه و کلاسمان است ؟
۲) آیا می توان این موضوع را در مدت کوتاه ،حداکثر سه یا چهار ماه ،بررسی کرده و نتیجه علمی آن را مشاهده کرد ؟
۳) آیا این موضوع ،تغییری در کلاس درس و مدرسه ممکن است به وجود آورد ؟یا صرفا ً یک امر ذهنی و مجرد است ؟
۴) آیا می توان در مورد آن اطلاعات لازم و کافی به دست آورد ؟کلا ً چنین تحقیقی امکان پذیر است یا نه ؟


● توصیف وضعیت موجود وتشخیص مسأله


اقدام پژوهی در باره وضعیتی است که در آن قرار داریم . یعنی : این جا و اکنون . بنابراین لازم است پژوهشگر برای مشخص کردن مسأله مورد نظر خود که به دنبال بهبود و اصلاح آن است وضعیت فعلی را به روشنی توصیف کند تا تصویر روشنی از آن چه در محیط کار و مسأله آفرین وی می گذرد ،در اختیار بگذارد . در این مرحله پژوهنده ،برای نمونه معلم پژوهنده ،تلاش می کند وضعیت کلاس یا مدرسه ی خود را که مسأله یا وضع نا مطلوب یا نامعین در آن احساس شده است توصیف کند : مدرسه در کجا قرار دارد؟ دخترانه است یا پسرانه و یا مختلط ؟ چند دانش آموز دارد ؟یک نوبته است یا دو نوبته ؟ در چه کلاسی پژوهش صورت می گیرد ؟ در چه درسی ؟در باره کدام دانش آموزان ؟ یا درباره چه کسانی ؟ (والدین ،معلمان دیگر ،مدیر ،کارکنان اداره و.... )پس از شرح بستر و محیط مورد نظر ،مسأله خود را مطرح می کند . این مسأله در حقیقت موضوعی است که پژوهنده احساس می کند یا حدس می زند اگر تغییری در آن به وجود آید ،وضع مورد نظر بهتر می شود . پس می پذیریم که مسأله ی مورد نظر واقعیتی موقتی است و ممکن است پس از پژوهش معلوم شود که مسأله اصلی یا واقعی نبوده است یا برعکس ،مشخص شود که حدس اولیه ی ما درست بوده است و آنچه مطرح کرده ایم واقعیت داشته و مسأله ی اصلی نیز بوده است . معمولا ً در اقدام پژوهی مسأله به صورت یک جمله ی پرسشی مطرح می شود :«چگونه می توانم ................... بهبود بخشم ؟» .همان طور که
می بینید در فعل این پرسش نوعی عمل واقدام ،اصلاح و تغییر وجود دارد . اکثر پرسش های پژوهش در عمل (اقدام پژوهی ) ،چنین وضعیتی دارند . برای نمونه چند مثال در این مورد در زیر آورده می شود .
ـ ارتباط میان افراد مدرسه ی ما تا چه اندازه اثر بخش است ؟چگونه می توانم این اثر بخشی را افزایش دهم ؟
ـ چگونه می توانم در مدرسه به تفاوت های فردی کودکان توجه کنم ؟
ـ چگونه می توانم روش تدریس خود را در درس x اصلاح کنم ؟
ـ چگونه می توانم والدین کودکان این آموزشگاه را به مشارکت بیشتر تشویق کنم ؟
ـ چگونه می توانم علاقه ی دانش آموزان به درس x را افزایش دهم ؟
ـ چگونه می توانم رابطه خود با همکارانم را در مدرسه بهبود ببخشم ؟
معمولا ً مسایل کاری افراد به اشکال مختلف خود را نشان می دهند . برای نمونه معلم پژوهنده می تواند از طریق منابع زیر به مشکلات و مسا یل خود پی ببرد.
ـ ممکن است احساس کنیم کارها خوب پیش نمی رود
ـ اسناد و مدارک آموزشی
ـ واکنش های اداره
ـ واکنش های مدیر
ـ پژوهش های دیگران
ـ اسناد ومدارک علمی
ـ واکنش های شاگردان ....
پس از بررسی وضع موجود لازم است رخداد های عمده آن را به صورت منطقی تنظیم کنید و گزارش دهید در این گزارش باید تلاش شود که وضعیت مورد مطالعه به روشنی توضیح داده شود به گونه ای که خواننده بتواند از وضعیت مورد نظر تصویر واقعی و بدون ابهام و پرسش به دست آورد .


● گرد آوری اطلاعات (شواهد ۱)


گردآوری اطلاعات اغلب از طریق چهار روش میسر می شود . این چهار روش عبارتند از : مصاحبه ، مشاهده ، پرسش نامه و اسناد و ارقام . هر یک از این چهار روش کاربرد ها و ویژگی هایی دارند که لازم است اقدام پژوهان پیش از آغاز و اقدام به پژوهش با این روش ها آشنایی کافی را کسب کنند . این که چه روشی یا فنونی در اقدام پژوهی کاربرد دارد بستگی به موضوع و هدف آن پژوهش دارد .همه اطلاعاتی که جمع آوری می شود شواهد لازم برای اثبات یا رد چیزی نیستند .به بیان دیگر داده ها (اطلاعات ) مترادف با شواهد نیستند . شواهد داده هایی هستند که بدان وسیله می توانیم درباره ی تغییرات چیزی یا رخدادی داوری کنیم پس برای اثبات یا رد چیزی باید شواهد قابل قبول داشته باشیم . برای اینکه بتوانیم تصویر روشنی از واقعیت ها و رخداد هایی که در محیط کار و یا بستر پژوهشی ما می گذرد ،عرضه کنیم و ادعای منطقی داشته باشیم لازم است دردرجه نخست شواهد منطقی در اختیار داشته باشیم .
در اقدام پژوهی در دو مرحله نیاز به شواهد داریم ؛ یکی در مرحله ی تشخیص یعنی همین مرحله های که مورد بحث است ،و دیگری مرحله ارزیابی و قضاوت که پس از ایجاد تغییر و اجرای راه و پیشنهاد جدید ،به دست می آوریم تا ببینیم آیا تغییری که داده ایم مؤثر بوده است یا نه . پس دو نوع شواهد (۱) و شواهد (۲) خواهیم داشت .داده های پژوهش نقش بسیار مهمی در جست و جوی حقیقت و یافتن مسأله و راه حل ها دارند . هر چه داده های یک پژوهش مبتنی بر اصول علمی گرد آوری اطلاعات باشد و نیز از ابزار و وسایل ضروری گوناگون استفاده کنیم ،ادعای ما منطقی تر خواهد بود . برای مثال ،وقتی مدعی می شویم که شاگردان کلاس من در درس x ضعیف بودند و من با روش y این وضعیت را برطرف کردم باید نخست با اطلاعات کافی نشان دهیم که واقعا ً شاگردان ما ضعیف بودند ،یعنی معیاری برای ضعیف بودن تدوین کنیم و این معیار باید علمی باشد . بعد با داده های کافی ثابت کنیم که وضعیت شان بهبود حاصل کرده است .
با توجه به اهمیت داده ها و اطلاعات در پژوهش مهارت و توان پژوهشگر تا اندازه ای به میزان توان او در گرد آوری آطلاعات بستگی دارد. شما به عنوان معلم پژوهنده، برای کسب اطلاعات می توانید از منابع زیر استفاده کنید.
ـ همکاران خود ،مدیر و دیگر کارکنان مدرسه
ـ استادان و افراد متخصص
ـ کتاب ها ،مجلات ،مقالات علمی
ـ چکیده های تحقیقات انجام شده پایان نامه ها
ـ کتاب های تخصصی به ویژه در رشته علوم تربیتی و مدیریت
ـ اطلاعات حاصل از مصاحبه ها ،پرسش نامه ها ،مشاهده ها
ـ بازدید از کلاس ها در مدارس دیگر
ـ استفاده از سایت های اینترنتی و منابع اطلاع رسانی الکترونیک و... بطور کلی هدف از گرد آوری اطلاعات و شواهد در مرحله اول می تواند دو هدف باشد
۱) مشخص کردن وضع موجود به کمک داده ها و شواهد .یعنی نشان دادن کاستی ها و دست آوردها ،مسایل و مشکلات و چگونگی انجام و پیشرفت کار
۲) انتخاب یک راه موقت.
این راه موقت چنانچه پس از مطالعات و گرد آوری اطلاعات کافی انتخاب شده باشد بسیار ارزشمند است .
▪ اهمیت مطالعات و پیشینه تحقیق ؛
پژوهش زمانی دارای اهمیت وارزش علمی و کاربردی خواهد بود که بر آمده از مطالعات کافی درباره پیشینه موضوع تحقیق شما باشد . با مطالعه پیشینه موضوع تحقیق از چند و چون کارها آگاه می شویم و از دوباره کاری پرهیز می کنیم .وقتی از اقدامات و اطلاعات جمع آوری شده توسط دیگران آگاه شدید ،می توانید با نقد و تجزیه و تحلیل منطقی آنها وضعیت خودتان را مشخص کنید همواره از خود بپرسید:آیا اطلاعات به دست آمده منطقی و علمی است؟ اطلاعات به دست آمده دارای چه نکات مثبت و یا منفی است؟ و پرسش های دیگری که می تواند تحقیق شما را هدایت کند.
▪ تجزیه و تحلیل و تفسیر داده ها
منظور از تجزیه و تحلیل و تفسیر داده ها ،تبیین یا تشریح معانی است که در دل داده ها نهفته است تفسیر سبب می شود که فهم جامع و روشنی از معانی و مفاهیم پیدا کنیم . در خلال تفسیر داده ها تناقضات و مطالب ضد و نقیض و یا چگونگی روابط متقابل واقعیت ها یا رخداد ها خود را نشان می دهند . تجزیه و تحلیل این امکان را فراهم می سازد تا طبقه بندی و چارچوب منطقی و عقلانی از واقعیت ها به وجود آوریم با تفسیر دید گاه های گوناگون خود را نشان می دهد و به کمک این دید گاه ها می توانیم به راه حل های مناسب بیندیشیم . پیش از تفسیر داده ها در هم آمیخته اند و این داده ها به خودی خود نمی توانند گویای چیزی باشند لذا با تجزیه وتحلیل و تفسیر داده هاست که آنها به اطلاعات کاربردی تبدیل می شوند و می توان بر اساس آنها به تهیه چارچوبی برای حل مسایل و شناسایی راه حل درست یا درست ترین راه حل اقدام کرد.
الگوی تجزیه و تحلیل داده ها در روش های تحقیق گوناگون متفاوت می باشد. در اقدام پژوهی ضمن استفاده از داده های کمی، بیشتر از داده های کیفی و الگوهای آن استفاده می شود . در اینجا مختصرا ً اشاره می شود .
الف) الگوی ۱:
۱) روش شش پرسش: در این الگو پژوهشگر می کوشد داده هایی را که جمع آوری کرده است طی این شش پرسش عرضه کند تا بر اسا س آنها نتیجه گیری از داده ها بعمل آید.
ـ چرا؟علت و هدفها چیستند ؟
ـ چگونه ؟اعمال و رویداد ها چگونه روی می دهد ؟
ـ چه کسی ؟ چه کسی در گیر این مسأله است ؟چه کسی رفتار دوستانه دارد؟
ـ چه چیزی ؟مسایل عمده فعالیت ها چه هستند؟
ـ چه موقع ؟ چه موقع این اتفاقها می افتد ؟چه موقع می توان آنها را مشاهده کرد؟
ـ کجا ؟کجا درس می خوانند ؟کجا با هم روابط دارند ؟ کجا کار می کنند؟
ب) الگوی ۲: روش ترسیم مفاهیم
هدف از این الگو ،یافتن راهی برای پی گیری استراتژی های چند گانه و چند جانبه و جامع است . این الگو بر این اساس تدوین شده است که ریشه بسیاری از مشکلات در جاهای دیگر است و عوامل گوناگون در به وجود آمدن آن مؤثر بوده است . اگر به این عوامل بنیادین و ریشه ای توجه نکیم راه حل های سطحی نخواهد توانست پاسخ گوی این مشکلات باشد.
ج) الگوی ۳ : روش تجزیه و تحلیل مسایل
این روش نیز مشابه الگوی ترسیم مفاهیم است از این الگو نیز در ریشه یابی و کشف عوامل مؤثر در یک مشکل استفاده می شود.در این الگو تلاش می شود مفاهیم زیر مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد:
ـ مشکل اصلی
ـ ریشه های اصلی مشکل
ـ دیگر عوامل مهم مربوط به آن ریشه ها و پیش زمینه ها
ـ نتایج و عواقب منفی عمده
ـ دیگر نتایج مهم
▪ انتخاب راه جدید به صورت موقت
پس از انجام مراحل فوق نوبت انتخاب راه جدید و موقت فرا می رسد در این مرحله تلاش خواهید کرد به کمک اطلاعاتی که در اختیار دارید و خرد ورزی هایی که کرده اید نخست چند راه اولیه ی مناسب در نظر بگیرید . این راه ها را بررسی و سبک و سنگین کنید و از میان آنها یک راه را به عنوان راه مناسب انتخاب کنید . ویژگی ها و جوانب آن را به درستی مشخص و توصیف کنید به گونه ای که دیگران ،به ویژه همکاران پژوهشی و منتقد شما با ملاحظه و یا مطالعه ی این راه بدون ابهام از چند وچون آن آگاه شوند. در این مرحله نیز ضمن ملاحظات جوانب اخلاقی و امکان اجرایی راه انتخاب شده ،لازم است نظر اصلاحی و انتقادی یاران و همکاران خود را جویا شوید و پس از ملاحظه ی این اظهار نظر و احتمالا ً تغییر در جوانب راه انتخابی تان به اجرای آن .
▪ اجرای طرح جدید و نظارت بر آن
پس از طراحی راه حل جدید یا تغییر مورد نظر آن را به اجرا می گذاریم . در این مرحله تلاش می کنیم مطابق با ویژگی های تدوین شده و پیش بینی های عملی ،کار را پیش ببریم . در اجرانیز مشاهده ،اندیشه و عمل سه رکن اساسی خواهد بود .در این مرحله می کوشیم از همان آغاز بر چگونگی پیشرفت کار ،به طور روزانه نظارت و دقت داشته باشیم . این کار سبب می شود ضمن مراعات پیش بینی های انجام گرفته و در صورت لزوم ،تغییرهای لازم را در عمل به وجود آوریم .


● گرد آوری اطلاعات (شواهد ۲)


برای اینکه ثابت کنید ادعایی که درباره ی عمل جدیدتان دارید منطقی و درست است ،باید شواهدی داشته باشید . این شواهد باید مبتنی بر اطلاعات منظم و منطقی باشد. در این مرحله نیز مثل مرحله قبلی گرد آوری اطلاعات لازم است روش های گرد آوری اطلاعات و ابزار آن را مشخص کنید . این روش ها و ابزار می تواند مثل مرحله پیشین ویا متفاوت باشد .باید مشخص کنید که در این مرحله به چه نوع داده هایی نیاز دارید این داده ها و شواهد باید معیارهایی باشند بر این ادعا که در کار شما اصلاح به وجود آمده است . این شواهد باید مورد تأیید افراد صاحب نظر و همکاران منتقد شما در خصوص مسأله و هدف های مورد نظر در تحقیق شما باشد . مثلا ًممکن است شما مدعی باشید که با روش تدریس جدید سبب شده اید تا نمرات دانش آموزان کلاس (الف ) تا ۳۰% افزایش یابد . این ادعا زمانی قابل قبول خواهد بود که با اسناد و مدارک لازم ،نمرات پیش از اقدام جدید را با نمرات پس از آن مقایسه کنید وبه نتیجه مورد ادعا یعنی ۳۰% برسید .
▪ ارزشیابی تأثیر اقدام جدید وتعیین اعتبار آن :
در این مرحله داده هی جمع آوری شده را مثل مرحله سوم ،تفسیر و تحلیل می کنیم . از خود می پرسیم این داده ها نشانگر چه رخدادها و تغییراتی هستند ؟ آیا پیش رفتی را نشان می دهند ؟به چه دلیل ؟ (شواهد می آورید ) .پیشرفت ها در چه زمینه ها یا مواردی بوده است ؟ به چه دلیل ؟(شواهد می آورید ) درباره این تغییرات و رخدادها به چه نتایجی می رسیم ؟ چرا؟ (شواهد می آورید) .با این پرسش ها و پرسش های دیگر از این نوع می کوشیم تا نتیجه ی اقدام جدید را به کمک شواهد منطقی ارزیابی کنیم . اگر نتیجه مثبت بود این اقدام را به عنوان یک تغییر یا راه جدید ادامه می دهیم و در غیر این صورت به راه یا راه های دیگر می اندیشیم و راه دیگری را برای عمل و اجرا پیدا می کنیم .
▪ تجدید نظر و دادن گزارش نهایی :
پس از اعتبار یابی یا اعتبار بخشی به کار خود اصلاحات لازم و نهایی را در عمل پیشنهادی انجام می دهیم و به عنوان سندی علمی آن را آماده می کنیم . پس از این مرحله می توان آنرا به مسؤلان ذی ربط تحویل داد یا در جایی منتشر کرد یا در گرد همایی عرضه کنیم انتشاریافته ها ،آخرین مرحله پژوهش در عمل (اقدام پژوهی ) است . در این مرحله می توانید خلاصه ای از مراحل انجام کار رابیاورید و اینکه در این فرایند چه رخداد هایی به وقوع پیوست و دیگران چه نقش و نظری داشتند .شکل گزارش را می توانید براساس مراحل پژوهش تنظیم کنید یا به هر صورت ابتکاری که خودتان صلاح بدانید .

منبع : www.aftab.ir - آفتاب

 

 

 

[ چهارشنبه 1388/02/30 ] [ 18:55 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

نمونه ی اقدام پژوهی

عنوان اقدام پژوهی

چگونه توانستم به آراستگی و شادابی حیاط و محوطه بازی ‏و مطالعه بچه ها کمک کنم

 

معلم پژوهنده:

محمد جعفر نژاد

 

دانشگاه آزاد

واحد مشگین شهر

 

دبستان مولوی اصلاندوز

 

 

 

سال تحصیلی 87-86

 

 

چکیده

چگونه توانستم به آراستگی حیاط و محوطه بازی و مطالعه بچه ها کمک کنم

 پژوهشگر: محمد جعفر نژاد  

با مشاهده وضع موجود مدرسه و طرز بازی کردن و مطالعه دانش آموزان در زنگ تفریح و یا نحوه بازی کردن در زنگ ورزش که قادر نبودند از تمام فضا و امکانات مدرسه برای مطالعه و ورزش کردن استفاده کنند یا اضطراب و نگرانی همکاران از آن جهت که بچه ها در زنگ های استراحت و تفریح قادر به مطالعه کردن نیستند. و وقتشان را بیهوده و به هدر می روند به فکر احداث فضای سبز برای مطالعه دانش آموزان و زمین برای ورزش کردن به صورت استاندارد افتادم. که با همکاری و همفکری مدیریت محترم هر دو نوبت صبح آقای دوستکامی و عصر خانم نوروزی و دیگر همکاران به لطف خود اقدام به درست کردن آن کردم. که در ادامه مقاله به اهمیت همکاری و همفکری که بین دانش آموزان و معلمین برقرار شد و تاثیر این همکاری در ایجاد وضع مطلوب پرداخته شده است. درپایان کار امیدوارم که توانسته باشم مشکلات و موانعی که در این رابطه هم برای دانش آموزان و هم برای همکاران وجود برداشته باشم. و نگرانی و دغدغه خاطر همکاران برطرف شده باشد.

کلید واژه: فضای سبز – همکاری و همفکری

آموزگار پایه دوم دبستان مولوی اصلاندوز


هدف:

1- ایجاد یک فضای سالم و ایمن برای بازی بچه ها در زنگ تفریح و ورزش.

2- تشویق دانش آموزان به مطالعه در ساعات اوقات فراغت.

3- بوجود آوردن یک فضای سرسبز و با نشاط و از بین بردن جلوه یکنواختی و کسل کننده آموزشگاه نسبت به روحیه دانش آموزان که نیاز دارند در محیطی سالم و شاد و سرسبز بسر ببرند.

4- از بین بردن دغدغه و نگرانی همکاران نسبت به هنگام بازی و ورزش دانش آموزان در محیط آموزشگاه.

روش ها:

1- درست کردن فضای سرسبز در جلو دفتر آموزشگاه که به آراستگی و زیبایی جلوه مدرسه کمک می کند.

2- برگزاری مسابقات و سرگرمیهایی بین دانش آموزان بمناسبت ایام دهه فجر انقلاب اسلامی.

3- خط کشی حیاط مدرسه برای درست کردن زمینهای فوتبال والیبال مناسب برای ورزش دانش آموزان.

4- استفاده از تمام فضا و امکانات مدرسه برای مطالعه دانش آموزان.

5- آسفالت کردن حیاط و محوطه آموزشگاه برای جلوگیری ازصدمه دیدن دانش آموزان هنگام بازی و ورزش.

نتایج به دست آمده:

1- با این کار دغدغه همکاران دررابطه با مطالعه و ورزش دانش آموزان با توکل به خدا برطرف خواهد شد. و در هنگام ورزش و بازی دیگر نگران صدمه دیدن دانش آموزان نیستند.

2- علاقمندی دانش آموزان به مطالعه و استفاده از کتابهای کتابخانه کلاس.

3- ایجاد روحیه همکاری و همیاری و تبادل نظر بین دانش آموزان.

4- با این کار آموزشگاه دارای فضایی سرسبز و زمین های فوتبال و والیبال استاندارد می شود.

5- دانش آموزان از حالت یکنواختی و رکود بیرون آمده و در درسهای دیگر با هم گروه ها رقابت داشته باشد.

6- با توجه به کارهای انجام شده و موقعیت دانش آموزان و علاقمندی آنان به استفاده و مطالعه باعث گردیده است که آنان از لحاظ دروس دیگر هم پیشرفت قابل توجهی داشته باشند و به روخوانی و حفظ مطالب درسی دیگر کمک شایان ذکری داشته باشند.


تشکر و قدردانی:

همکار و مدیریت نوبت 1 آقای دوستکامی جهت همکاری و همفکری در رابطه با موضوع اقدام پژوهی اینجانب کمال تشکر و قدردانی را دارم.

همکار محترم برادر ورجاتی معاونت آموزشگاه که با اینجانب در رابطه با موضوع مورد بحث خیلی کمک و همفکری کرده اند قدردانی می کنم.

همکار محترم آقای اکبرزاده معلم پایه چهارم که خود ایشان هم از همکارانی هستند که قبلاً با هم اقدام پژوهی کرده بابت همکاریها و راهنمایی هایی که در این زمینه به اینجانب کرده اند کمال تشکر و قدردانی را دارم.

همکاران دیگر برادر حیاتی معلم پایه پنجم- برادر رادمنش معلم پایه دوم و برادر کریمی معلم پایه سوم کمال تشکر و قدردانی را دارم.

مدیریت نوبت 2 خانم نوروزی و خانم جلالی معاونت محترم این آموزشگاه بابت کمکهای مالی که در اجرای طرح هزینه و مصرف شود را متقبل شده اند کمال تشکر و قدردانی را دارم.

همکاران خانم علیزاده معلم پایه اول و خانم سیاوش معلم پایه دوم و آقای قاسمی معلم پایه چهارم و دیگر همکاران که با اینجانب کمال همکاری و همفکری داشته اند قدردانی و تشکر می کنم و از خداوند برای همگی آرزوی موفقیت در کار و زندگی را دارم.

برادر عزیز و ارجمند آقای بیضایی کمال تشکر و قدردانی را نسبت به راهنمائیها و همکاریهای انجام شده را دارم.

از معاونت محترم پرورشی برادر یونسی و واحد تربیت بدنی برادران شهبازی و بیعت زاده کمال تشکر و قدردانی دارم.

از واحد بهداشت خواهر بذرافشان کمال تشکر را دارم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                       صفحه

مقدمه .................................. 1

توصیف وضع موجود ........................ 3

جمع آوری داده ها (شواهد 1) .............. 5

تجزیه و تحلیل و تفسیر داده ها ............ 8

نمودار استخوان ماهی ..................... 19

انتخاب راه حل .......................... 20

مراحل اجرای راه حل ..................... 21

جمع آوری داده ها (شواهد 2) .............. 28

ارزشیابی و تعیین اعتبار ................ 31

پیوستها- عکسها- شواهد 2-1 ...............

مقدمه

هرساله با هزینه سنگینی که از طرف اولیاء آموزشگاه در رابطه با فضا سازی و محیطی سالم آرام و آراسته برای مطالعه و ورزش دانش آموزان صرف می شود. اما باز متاسفانه مشاهده می شود که دانش آموزان از این امکانات استفاده نمی کنند و یا این که رغبتی به مطالعه کردن در زنگ های تفریح از خود نشان نمی دهند.

که اغلب دانش آموزان با این که می دانند مطالعه کردن بخشی از زندگی و پیشرفت تحصیلی آنان را به خود اختصاص داده است یا توجهی به این امر ندارند و یا علاقمندی زیادی از خود نشان نمی دهند و بیشتر اشتیاق آنها معطوف می شود به مطالعه ی شب امتحان و قبول شدن و نمره گرفتن و به محض رفتن به خانه کتاب و درس را رها کرده تا فردا که به مدرسه می آیند از اینرو برخورد وظیفه دانستم که کاری کنم تا دانش آموزان به مطالعه ی کتب درسی خود علاقه مند شوند.

دکتر محمد رضا سنگری (پیوند (338-86) معتقد است
« پژوهش و مطالعه و داشتن عطش و روح جستجوگری، ترجمان کمال و تعالی است. آنکه درخویش « نیاز فهمیدن» نمی بیند به باتلاق های جهل و تاریک زار غفلت می غلتند. پژوهش، گشودن پنجره ای است به جهان نایافته ها و سیر و سلوک در ساحتهای تازه و ناکاویده. اگر لذت فهمیدن را بفهمیم فرصت مطالعه و پژوهش را با هیچ لذتی معاوضه نخواهیم کرد.


توصیف وضع موجود

اینجانب حدود 17 سال سابقه تدریس دارم. که اغلب در پایه دوم ابتدایی تدریس کردم کردم. محل خدمتم مدرسه مولوی در بخش اصلانوز است که این آموزشگاه دارای 7 کلاس درس و یک دفتر و یک انباری می باشد. در این آموزشگاه در نوبت یک 146 نفر دانش آموز در پنج پایه درس می خوانند که دو کلاس اول- یک  کلاس دوم : دو کلاس سوم: یک کلاس چهارم ودو کلاس پنجم کلاس دارند. اینجانب محمد جعفر نژاد با16 سال سابقه خدمت 1 سال است که آموزگار پایه سوم نوبت یک با 20 نفر دانش آموز پسر مشغول بکار هستم که تشکیل شده است از 9 نفر همکار که تدریس می کنند

فضای آموزشگاه حدوداً 1585مترمربع ومیزان زیربنای آن 320 متر مربع است و در قسمتی از آموزشگاه را برای زندگی سرایدار ساخته شده که تقریباً 100متر مربع می باشد در قسمت جنوب حیاط مدرسه دستشویی و آبخوری برای دانش آموزان ساخته شده است که حدود 150 متر مربع را در بر می گیرد. پشت دستشویی ها زمین به مساحت 200متر مربع وجود دارد که بصورت باغچه از آن استفاده
می شود. 715 متر مربع مابقی حیاط مدرسه می باشد که بصورت سیمانکاری و یا خاکی می باشد. که این محوطه محل بازی بچه ها درزنگ تفریح وزنگ ورزش می باشد.ناگفته نماند تمام همکاران نگران این بودند که 1- در زنگ ورزش چگونه بچه ها ورزش کنند.  2- در زنگ تفریح چگونه مطالعه کنند.  3- خدای نکرده در هنگام بازی ممکن بود که بچه ها به زمین بخورند و صدمه ببینند. 4- چگونه در هنگام بازی دچار آسیب و صدمه دیدگی نشوند.

 

جمع آوری شواهد    1                                                                  یکی از مقوله هایی که در زمینه وجود مشکلات همکاران وجود دارد.

1- عدم استفاده صحیح از فضای مدرسه می باشد.

2- در زنگ تفریح هنگام بازی ممکن است که خدای نکرده یکی از دانش آموزان صدمه ببینند.

3- در زنگ ورزش دانش آموزان با موانع زیادی روبرو هستند.

4- امکان مطالعه برای دانش آموزان در زنگ تفریح وجود ندارد.

« در تحقیقاتی که انجام شد بیانگر عدم فضای سبز آموزشگاه است و در صدد یافتن راه حلی برای آن برآمدم که این مشکل را تقلیل دهم و یا از بین ببرم» آقای فرید : وجود فضای سبز و محیطی برای مطالعه و ورزش دانش آموزان در آموزشگاه لازم و ضروری است.وساسانی : وجود فضای سبز برای مطالعه اوقات فراغت دانش آموزان به هدر نمی رود. ولیزاده  : با ایجاد فضای سبز می توان دانش آموزان را به مطالعه تشویق کرد و اهداف تربیتی خود را بجا آوریم.

سیفی  : وجود فضای سبز و زمین ورزشی بهداشتی مناسب موجب رشد جسمی و روانی دانش آموزان می گردد.

رمضانی  : فضای سبز برای مطالعه باعث پیشرفت درس آنان
می گردد. همکاران همگی پیش خودشان فکر می کردند که در زنگ ورزش چگونه با دانش آموزان کار کنند. امکان آسیب دیدن دانش آموزان در هنگام بازی وجود داشت. دانش آموزان در زنگ های تفریح نمی توانستند از امکانات و فضای موجود مدرسه برای مطالعه استفاده کنند.

پس از ملاحظه این موارد و بی توجهی دانش آموزان به مطالعه و یا اینکه سر کلاس خسته و خواب آلود هستند از بازیهایی که انجام داده اند به خواب می روند و یا از شدت درد و ناراحتی بابت زمین خوردن و یا برخورد با دانش آموز دیگری و نبودن محیط آزمایشگاه از نظر شادابی و نشاط برخود واجب دانستم که به فکر چاره ای باشم که دیگر در کلاسها چنین وضعی بوجود نیاید.

و خلاصه این که اغلب همکاران با خیال راحت و آسوده مخصوصاً در زنگ های ورزش نمی توانستند به دانش آموزان تمرینات لازم را بدهند و از امکانات مدرسه به نحو شایسته استفاده کنند و میزان نارضایتی همکاران از وضع موجود و نبود  فضای سبز و مناسب برای مطالعه دانش آموزان به قرار زیر است:

اخوان  : نبودن فضای سبز باعث می شود که محیط آموزشی برای دانش آموزان کسل کننده و یکنواخت بشود.

ولی جعفرنژاد  : فقدان فضای سبز و آسفالت باعث می شود که دانش آموزان هنگام بازی صدمه دیده و موجب تاثرات فراوان برای اولیاء و مسئولین بدنبال داشته باشد.

آقای مشکی : عدم فضای سبز، بی توجهی دانش آموزان نسبت به فراگیری درس در کلاس می شود. خانم علیزاده: عدم فضای سبز باعث به هدر رفتن انرژی دانش آموزان و به هدر رفتن انرژی دانش آموزان و به هدر رفتن زحمات معلمین می گردد.

تجزیه و تحلیل داده ها:

تعلیم و تربیت در محیطی آماده، ایمن، پر نشاط با استفاده از بالاترین میزان مراقبت های بهداشتی و بهره مندی از وجود معلمان و مربیان و مسئولان سالم، عالم و پارسا از حقوق اولیه کودکانی است که فعالیت و هدف آنها تحصیل، کسب معرفت است. نونهالان از توانایی و فرصت کافی برای تامین و رفع نیازمندی های آموزشی تربیتی و ..... و بهداشتی خود برخوردار نیستند. از این رو یکی از مهمترین عواملی که بهداشت و سلامت دانش آموزان را در مواجهه به بروز حوادث احتمالی در طول دوران تحصیل تضمین می کند وجود فضا و محیط ایمن و با نشاط آموزشی است. یعنی برخورداری از یک مدرسه و بهداشتی در مدرسه سالم فرصت و زمینه اقداماتی برای پرورش و رشد بدنی، ذهنی، اخلاقی، اجتماعی، علمی دانش آموزان فراهم می باشد. و از بروز هر گونه حادثه ای که احتمال می رود در آموزش و پرورش سالم کودکان اختلال ایجاد کند پیشگیری می شود. از طرفی مدرسه فضای اجتماعی خاصی است که آموزش و رشد شخصیت کودکان امروز که جامعه ساز فردایند در پناه روشهای صحیح آموزشی، فضای فیزیکی مطلوب و محیط مساعد روانی آن پایه گذاری و اداره می شود. یکی از مهمترین و اساسی ترین و تاثیرگذارترین مسائل بهداشتی مدرسه، رعایت بهداشت محیط در مدرسه می باشد. از سوی دیگر مدرسه خانه وسیعی است که تعداد زیادی از کودکان و نوجوانان ساعات فراوانی از عمر گرانبهای خویش را در آن سپری می کنند. این خانه مقدس باید دوست داشتنی باشد تا دانش آموزان با اشتیاق و علاقه بدان پا نهند و با نشاط و شادابی به فراگیری علم و معرفت بپردازند. مدرسه زیبا و جذاب و بهداشتی زمینه را برای یادگیری علوم و فنون فراهم آورده و شکوفایی استعدادها را تسهیل می کند و مدرسه غیر بهداشتی و نامناسب شوق و اشتیاق برای فراگیری را به حداقل رسانده و امکان پویایی و بالندگی را کاهش می دهد. دکتر حسین اسکندری: مدیر کل مشاور و بهداشت مدارس. با توجه به آخرین آمار واصله حدود 125 هزار فضای آموزش در سطح کشور وجود دارد. این مراکز روزانه 6 ساعت از بهترین ساعات دانش آموزان را بخود اختصاص می دهد و حدود 5/18 میلیون دانش آموز به تعلیم و تربیت می پردازند. امروزه سلامت کودکان ما در گرو سه عامل اساسی یعنی محیط « مدرسه- خانه- جامعه» وراثت و شیوه زندگی آنها می باشد: مهندس عباس خالصی: مولف کتاب بهداشت محیط، ایمنی و ارگونومی مدارس، حوادثی که در مدرسه اتفاق می افتد ممکن است در نتیجه رفتارهای دانش آموزان و عوامل محیطی در مدرسه باشد. برخی از حوادث در مدرسه در کلاس درس اتفاق می افتد و از طرفی بعضی حوادث در زمین مدرسه اتفاق می افتد. برخورد دانش آموزان با یکدیگر به هنگام بازی یا بروز رفتارهای خشن همه می توانند در ایجاد حادثه در مدرسه موثر باشد. لذا برای پیشگیری حوادث در مدرسه باید به دو اصل کلی اشاره کرد. اولاً ایمن ساختن فضاهای آموزش و ثانیاً آموزش نکات ایمنی به دانش آموزان و کاهش دادن رفتارهای پر خطر آنها.

ورزش و تربیت بدنی نیز به عنوان یک پدیده فرهنگی اجتماعی از دگرگونی و تحول باز نماند. لذا به دنبال تحول کیفی در جهت فلسفه و اهداف تربیت بدنی در این نظام نورانی، حرکت اصولی و متکی بر پایه های علمی در تربیت بدنی مورد توجه واقع شد. با توجه به اهمیتی که درس تربیت بدنی و ورزش به عنوان یکی از دروس اصولی و پایه ای در تامین نیازها و احتیاجات جسمی و روحی کودکان و نوجوانان خاصه در دوران ابتدایی در بر دارد. این نیاز پیش از پیش در دوره ابتدایی ملموس بوده، بدیهی است بازی و ورزش در زندگی کودکان نقش اساسی و حیاتی را ایفا می کند. بچه ها از بازی و ورزش لذت می برند و توانایی راههای مقابله با مسائل و مشکلات زندگی را بهتر فراگرفته و روح همکاری و تعاون و دوستی در آنها تقویت می شود.

« آدمی برای رشد و تعالی فطرتاً به نشاط و شادابی نیاز دارد»

« ضرورت مدارس با نشاط و شاداب» : جامعه فرزندان خود را برای انسان شدن و یادگیری چگونه زیستن و پذیرش مسئولیت، به مدارس روانه می کنند. دستیابی به این هدفها مستلزم محیطی مساعد است. بطوری که دانش آموزان با میل در آن حضور یابند. محیط آموزشی باید بتواند همچون زمینی مساعد برای رشد گیاهان، بستر رشد و بالندگی دانش آموزان را آماده کند.

« مدارس تامین کننده ی نیروی انسانی کیفی جامعه اند و شادی دانش آموزان به نوعی مطالبات مردم از محیط زندگی خود است. عواملی که می تواند این سرمایه ملی را برای رشد بهینه و کیفی آماده کند. مهارتهای رفتاری است که در محیط آموخته می شود، نه فقط محفوظات علمی،( غلامرضا حاجی نژاد 1382 فقدان شادی در مدارس، پیامدهای اجتماعی نامطلوبی مانند: افزایش ناهنجاریهای اجتماعی، بزهکاری و بی هویتی را بدنبال خواهد داشت. اگر مدرسه واقعیتی به نام شادی را دچار فقر کند، کودک از نظر رفتاری دچار تعرض می شود. شادی که می تواند پدیده ای طبیعی باشد، چنان چه در شرایط طبیعی خودش بروز نکند. در محیطهای بیرونی با نمادهای ضد اجتماعی دیگری خود را بروز خواهد داد. فقر شادی در مدارس مرگ خلاقیتها را نیز بدنبال می آورد. « اصولاً انسان موجودی است که از یک سلسله رفتارها، بدون در نظر گرفتن موقعیت اجتماعی اش رنج می برد. شاید شاخص ترین این رفتارها طرد شدن باشد. در واقع هر محیط اجتماعی که این احساس را به انسان بدهد، مانع از بروز خلاقیت در او می شود، حضور این مقوله می تواند امنیت ذهنی دانش آموزان و نشاط ذهنی او را دچار تنش های منفی کند. شکوفایی خلاقیتهای دل در گرو شادابی ها دارد« و بالاخره شادی ها موجب تقویت سازو کارها و محرکهای انگیزشی مثبت در زندگی هستند. محیطهای سرد و غمگین انسانها را ناخشنود و افسرده می کند» حیدر نورانی 1382.

فقدان شادی در مدارس، پیامدهای اجتماعی نامطلوبی مانند افزایش ناهنجاری های اجتماعی، بزهکاری و بی هویتی را بدنبال خواهد داشت. تربیت فرهنگی در خانواده کار بسیار آسانی است. البته در خانواده ای که خود پدر و مادر روزنامه- کتاب مطالعه نمی کنند، تربیت فرهنگی کودک بسیار دشوار است، اما در خانواده ای که والدین زندگی فرهنگی فعالی دارند، تربیت فرهنگی به بهترین شکل صورت
می گیرد تربیت فرهنگی باید خلاق، سازنده و سازمان یافته باشد و با مقداری نقشه و شیوه صحیح و بازرسی همراه باشد. استفاده از داستانها، مخصوصاً حیوانات و قصه های کوتاه کار را آسان می کند. بحث درباره مطالب خوانده شده باید بصورت گفتگو آزاد باشد در هر حال پدر و مادر دقیقاً مراقب باشند که در کار تربیت فرهنگی فقط علاقه به تفریح و وقت کشی را ترجیح ندهند.

جان میلتون در سال 1971 میلادی در کتاب معروف خود
« بهشت بازیافته» می نویسد، دوران کودکی جلوه ای است از بزرگسالی. همانند شفق که جلوه ی روز است با این که این نقطه نظرات از جنبه اخلاقی مطرح شده است. اما تحقیقات و بررسیهای انجام شده مؤید همین باور است که سالهای کودکی در تعیین عادات و رفتار فرد در سالهای بعد بسیار اهمیت دارد. یکی از این عوامل موثر در دوران کودکی ورزش و فعالیتهای بدنی است و براساس نتایج این گونه تحقیقات علمی بطور کلی می توان گفت: که هر فعالیت بدنی در ذات خود نه خوب است نه بد، بلکه ارزش و مطلوبیت هر فعالیت بدنی به کیفیت آن فعالیت بستگی دارد. که تحت نفوذ یک سری از عوامل مختلف است. برخی از این عوامل عبارتند از : سطح مهارت، آمادگی اجتماعی، نحوه انگیزش، ویژگیهای بدنی کودک، انتظارات جامعه، فشارهای روانی، سطح مهارت مورد انتظار و فعالیت بدنی دلخواه، « در هر کاری که انسان انجام می دهد بدن نقش موثری دارد و در استفاده از بدن این نکته اهمیت زیادی دارد که حداکثر قابلیتها تا سرحد امکان بکار گرفته شود. حتی در جریان تفکر هنگامی که به نظر می رسد استفاده از تن به حداقل کاهش می یابد. باز هم طبق عقیده ای عمومی، اشتباهات عظیم اغلب در شرایط بدنی تا سالم اتفاق می افتد. اما یک بدن سالم و سرحال محافظی قوی برای انسان است».

کارشناسان تربیت بدنی و بسیاری از صاحب نظران دیگر همیشه عقیده داشته اند که رشد و نمو طبیعی و سالم بدن موجب افزایش هر چه بیشتر رشد ذهنی می شود. به همین جهت و از همین دیدگاه لازم است که به اهداف و آرمانهای عمومی و سنتی تربیت بدنی در مدارس نظری بیفکنیم:

در رابطه با مطالعه دانش آموزان مواردی از قبیل 1- بی توجهی معلم نسبت به مطالعه و درک فهم دانش آموز نسبت به مطالب کتاب درسی خود 2- در منزل هم بعضی از اولیاء مطالعه را باعث تلف شدن وقت دانش آموز در منزل می دانند و معتقد که بچه باید درسش را در مدرسه بخواند و یاد بگیرد. این عوامل سبب می شود که نه تنها بچه ها به مطالعه روی نیاوردند و رغبتی به مطالعه دروس درسی نداشته باشند بلکه باعث دلسردی آنان به درس و کتاب و حتی سواد می شود. همه و همه دست به دست هم می دهد تا بچه ها توجه زیادی به مطالعه و درس از خود نشان ندهند و یا اینکه سر کلاس درست نتواند به سوال و جواب معلمشان جواب بدهند.

انتخاب راه حل

پس از درمیان گذاشتن موضوع با همکاران مقرر شد که درصدد

1- ایجاد کتابخانه کلاس برای استفاده دانش آموزان در کتب علمی و آموزنده باشم و آنان را علاقمند به مطالعه کنم.

2- تلاش در ایجاد یک فضای سرسبز و سالم برای رشد روحی و روانی دانش آموزان کنیم. - بوجود آوردن فضایی مناسب و استاندارد ورزشی برای بازی و ورزش دانش آموزان .3 - کیفیت فضای مناسب و فیزیکی مدرسه : از لحاظ آسفالت و برطرف کردن امکانات صدمه دیدن دانش آموزان هنگام بازی در زنگ تفریح 4- جلوگیری کردن از به هدر رفتن اوقات فراغت دانش آموزان در زنگ تفریح بوجود آورد.

مراحل اجرای راه حل

با توجه به عوامل موثر دربی رغبتی دانش آموزان به مطالعه کتب درسی. ابتدا با تشکیل جلسه شورای دبیران مساله را با همکاران در میان گذاشتم و از آنها خواستم که راهکارها و همفکری خود را در این رابطه بیان کنند. پس از بحث و تبادل نظر همکاران هر یک نظرات خود را بیان نمودند. پس از اظهار نظر همکاران در این زمینه تمامی پیشنهادها را جمع بندی کرده و با توجه به احترامی که به نظرات آنان قائل بودم، سعی نمودم از همه آنها استفاده کنم و درصد کسانی که به این کار موافق بودند را مشخص نمودم که خوشبختانه تمامی همکاران با این کار موافق بودند. احساس کردم که اضطراب همکاران نسبت به دانش آموزان رو به بهبود است. سپس با بچه هایی که عضو شورای دانش آموزی بودند مطرح کردم و نظرات آنها را هم جویا شدم و خود آنها را هم در این امر مسئول قرار دادم. که دانش آموزان به ترتیب نظراتشان را بیان کردند که با هدایت پیشنهادهای آنها مقرر گردید اولاً با مسئله اینکه جای فضای سبز کجا باشد مواجه شدم؟

دوماً چگونه نهالها و گلدانها را تهیه کنم؟

سوماً: چه کسی این کارها را انجام دهد؟

رابعاً: هزینه های خرج کرد از کجا تهیه کنم؟

در مورد جای درست کردن (فضای سبز) من گفتم اگر موافق باشید پشت دستشویی ها که بصورت باغچه می باشد، نسبتاً فضای مناسبی هم دارد می توان فضای سبز مناسبی درست کرد. که بعد از همفکری همکاران قبول کردند. همانجا یا در فضای جلو دفتر یا کلاسها که دید و منظره مناسبی هم دارد و به جلوه حیاط زیبایی خاصی
می دهد احداث کنیم.

در رابطه با خرید نهال ها و گلدان ها و حتی آوردن گل مناسب برای گلدانها و لاستیکهایی که می بایست بصورت رنگ های پرچم مقدس جمهوری اسلامی رنگ آمیزی می شد را چه کسی و چگونه تهیه شود.

که من پیشنهاد دادم که سر کلاسها با بچه ها در میان بگذاریم. بچه ها کدامیک از شما پدرش ماشین نیسان یا وانت بار دارد. و وقتی مشخص شد از پدر دانش آموزی که ماشین نیسان بار دارد دعوت
می کنیم که به مدرسه بیاید و با هماهنگی که قبلاً با مدیریت محترم آموزشگاه بعمل آورده ایم جریان را به ایشان گفتیم تا در یک روز که مزاحمت برای کار ایشان نداشته باشد خود و ماشینشان در اختیار آموزشگاه باشد، برای خرید نهالها و گلدانها و آوردن تعدادی لاستیک فرسوده که قبلاً برای تهیه و جمع آوری آنها با یکی از تعمیرگاههای تعویض لاستیک نو با فرسوده « پنچرگیری» بعمل آورده بودم به نام استاد حسین که با بنده تماس گرفته بودند که لاستیکها آماده است و بایستی رنگ آمیزی شود. بایستی آنها را به آموزشگاه می آوردیم که در یک روز پنجشنبه با هماهنگی که قبلاً با پدر یکی از دانش آموزان کلاس پنجم به نام آقای نوری  که خود ایشان هم صاحب نانوانی در اصلاندوز  و یکی از افراد خیر و خداپرست می باشد که هر گونه همکاری و کمکی از دستش بر آید برای راحتی دانش آموزان و کمک به مدرسه دریغ ندارند. قرار گذاشتم به اتفاق ایشان برویم اول لاستیکها را که حدود دوازده عدد بودند را بیاوریم.

چه کسی آنها را رنگ کند و آماده کار کند؟

که بنده آنها را در ساعات استراحت (نهار) که ما بین شیفت صبح و عصر می باشد رنگ کنم. که البته قبلاً رنگهای سبز – سفید و قرمز وقلم برای رنگ زدن لاستیکها خریداری شده بود. که حدود یک هفته هر روز تا زنگ آخر صبح زده می شد می رفتم رنگها و لاستیکها را آماده می کردم و شروع می کردم به رنگ کردن آنها که اول تمام لاستیکها را به سه قسمت مساوی تقسیم کردم بعد اول همگی را قسمتی که بایستی رنگ سبز می شد رنگ زدم که چند روز طول کشید و سپس رنگ سفید زده شد و در پایان رنگ قرمز که زمانی که تمام شد هر کدام به رنگ پرچم سه رنگ جمهوری اسلامی ایران شده بودند که خیلی زیبا و قشنگ شده بودند.

و یک روز دیگر ایشان آمدند. رفتیم نهالها و گلدانها را خریداری کردیم و یک روز جمعه هم قرار گذاشتیم و رفتیم ماشین را تحویل گرفتیم چون ایشان می بایست در مغازه خودشان باشند برای تهیه نان. و رفتم خودم یک ماشین گل باغچه که مناسب گلدانها بودند همراه کود آوردم و در گوشه ای از حیاط مدرسه خودم خالی کردم که تا ساعت 2 بعد از ظهر طول کشید. و از روز شنبه شروع کردم اول لاستیکهای رنگ شده را در جای مناسبی که قرار بود  گذاشته شوند گذاشتم و در روزهای بعد هر روز چند نهال را در گلدانها قرار دادم و اطراف آنها را با گل و کود مناسب پر کردم که این کار هم چند روزی طول کشید و بالاخره به اتمام رسید . و در ماههای آبان بود  که با هماهنگی انجام شده توسط مدیریت محترم آقای دوستکامی و مسئولین در اداره شروع به آسفالت کردن حیاط مدرسه کردن و حتی محوطه پشت کلاسها هم آسفالت شد و از لحاظ صدمه دیدن بچه ها هنگام بازی تا حدی خیال همگی راحت شد.

سپس مجدداً با همکاری و همفکری صورتجلسه دهه فجر تاریخ 8/11/86 و روز دوشنبه همکاران و مدیریت محترم آموزشگاه با قسمت تربیت بدنی اداره جهت خط کشی کردن حیاط مدرسه برای درست کردن زمینهای فوتبال و والیبال هماهنگی شد که در ماه بهمن انجام شد که بمناسبت دهه پر فروغ فجر هم بین دانش آموزان مسابقه فوتبال برگزار شد. که دانش آموزان کلاس پنجم قهرمان و کلاس چهارم نایب قهرمان شدند. که برای تیم اول یکدست لباس ورزشی و تیم دوم یکعدد توپ تهیه و به آنها اهداء شد همراه با لوح تقدیر. که با این کار هم جشن 12 بهمن و مسابقات مربوط انجام شد و هم این که بچه ها بازی افتتاحیه زمین فوتبال و والیبال را انجام دادند و حتی بین بچه ها در آن ایام مسابقه نقاشی هم برگزار شد و به نقاشی های برتر جوایزی همراه تشویق دانش آموزان به آنها اهداء شد.

« هزینه خرج کرد کارها از کجا تامین می شود»

با یاری و توکل به خدا و همکاری و همفکری همکاران و دانش آموزان کار رنگ زدن لاستیکها و آوردن گل و کود برای گلدانها و خرید نهالها و گلدانها را خودم به اتفاق اولیای یکی از دانش آموزان انجام دادم که در هزینه صرفه جویی شود. که هزینه انجام این کار را
می توان بابت هزینه های آموزشی و وسایل کمک آموزشی برای بچه ها بکار برد.

مراحل اجرا تا پایانی را با همکاری افراد خیر و یا با بودجه مدرسه خرج شده است.

که با این کار دغدغه همکاران در رابطه با مطالعه و ورزش دانش آموزان با توکل به خدا برطرف خواهد شد. و در هنگام ورزش و بازی دیگر نگران صدمه دیدن دانش آموزان نیستند.

جمع آوری داده ها و شواهد 2

با توجه به کارهایی که انجام شد خود دانش آموزان درکلاس به موقع متذکر می شدند که حالا وقت مطالعه و استفاده از کتاب داستان می باشد که علاقمندی خود را نسبت به توضیح موارد و مطالب کتب درسی- داستانی ابراز می دانستند. نگهداری از کتب درسی و داستانی و آموزنده بیانگر این مساله است.

تقریباً تمامی بچه ها در این موضوع همکاری می کردند و با یکدیگر به بحث و تبادل نظر می پرداختند. در ضمن با توجه به کارهایی انجام شده و موفقیت دانش آموزان و علاقمندی آنان به استفاده و مطالعه باعث گردید که آنان از لحاظ دروس دیگر هم پیشرفت قابل توجهی داشته باشند و به روخوانی و حقظ مطالب درسی دیگر کمک شایان ذکری داشت. دانش آموزان از حالت یکنواختی و رکود بیرون آمده و در درسهای دیگر با هم گروه بندی هایی که از قبل طبق روال سالهای گذشته می شدند البته با شدت بیشتر و علاقه بسیار پیشرفت بسیار خوبی داشتند. مخصوصاً در روخوانی فارسی و حفظ شعرهای کتاب درسی، بطوری که قبل از اینکه بخواهم درس را شروع به تدریس کنم حفظ کرده و در کلاس بطور گروهی می خواندند.

که این تاثیر در نمرات درس فارسی و روخوانی نوبت اول و دوم آنها بخوبی مشهود است همچنین در ایجاد روحیه و نشاط و شادمانی، افزایش ارتباط معلم با دانش آموز تاثیر بسزایی داشته است و آموزشگاه و کلاسها را از وضعیت بی روح به محیطی کاملاً با نشاط و فعال با مشارکت خود دانش آموزان در امر ایجاد فضای سبز و فضای مناسب برای مطالعه و ورزش تبدیل نمود. که البته توصیه های خوب و مهم و مفید برادران آقای دوستکامی مدیریت محترم و آقای ورجاتی معاونت و همچنین خانم نوروزی مدیریت نوبت دو و  خانم جلالی معاونت محترم  در امر مطالعه و صحبت به دانش آموزان عنوان کردند که شرکت فعال دانش آموزان درکلاس در زمینه استفاده و مطالعه کتب درسی و کتابخانه کلاسی همچنین علاقمندی آنان به وضوح روشن است و همینطور فعالیت دانش آموزان درکارهای گروهی و فعال بودن در کلاس کاملاً مشهود می باشد.

« چنانچه مادر یکی از دانش آموزان به نام علی فرمانی
می گوید: که در اوایل سال پسرم  خیلی خجالتی و رودرواسی می کرد با بچه ها و ارتباط دوستی با کسی برقرار نمی کرد و از لحاظ درسی هم پیشرفتی نداشت اما به لطف خدا حال خیلی پسرم روشن و دوست داشتنی شده و خیلی راحت با دوستانش ارتباط دوستی برقرار می کند و از لحاظ درسی هم خیلی خوب شده است و علاقه زیادی به کتاب خوانی پیدا کرده است.

                                                                     « ارزشیابی و تعیین اعتبار»

در هفته یک روز در زنگ نقاشی اختصاص داده شد به کتاب قصه خواندن و داستان از کتابهای کتابخانه کلاس که همگی با اشتیاق استقبال کردند و عضو کتابخانه کلاس شد که برای همگی کارت کتابخانه و دفتر ثبت و مشخصات کتابهایی که تحویل می گیرند تهیه شد.

که در این ساعت تعدادی از دانش آموزان داستانی از کتابی که قبلاً خوانده بود را برای دیگر همکلاسیهایش تعریف می کرد.

همکاران و اولیاء دانش آموزان در تعیین اعتبار کار چنین نظر دارند:

1- آقای مهرورز  : ایجاد فضای سبز و خط کشی زمین ورزش جهت بازی و ورزش دانش آموزان و مطالعه ی آنان باعث گردیده که دانش آموزان در اوقات فراغت از تمام امکانات استفاده کنند.

2- آقای بنیادی  معاونت: آسفالت حیاط مدرسه و ایجاد فضای سبز و بهداشتی برای مطالعه و بازی و ورزش دانش آموزان محیط مناسبی را برای آنان ایجاد کرده است. 3- آقای شکوری  مدیریت محترم نوبت دو : هموار سازی و آسفالت حیاط مدرسه همراه با ایجاد فضای سبز و خط کشی علاوه بر رعایت بهتر بهداشت و فضای مطلوب و شاد جهت بازی و ورزش موجب ایجاد انگیزه برای مطالعه و حضور دانش آموزان در آموزشگاه گردید. 4- آقای حکمت  معاونت نوبت دو : 1- ایجاد فضای سبز در جهت آماده سازی فضایی زیبا و مطلوب به منظور استفاده دانش آموزان 2- هموار سازی حیاط مدرسه و ایجاد تسهیلات لازم به منظور استفاده بهینه دانش آموزان


مشکلات موجود در نبود فضای سبز و زمین ورزش برای دانش آموزان

نکردن مطالعه

تامین نکردن بودجه مورد نیاز

علاقمند نبودن به ورزش

بهدر دادن اوقات فراغت

در نظر نگرفتن جای بازی و ورزش ببچه ها

انجام ندادن تمرینات مناسب

قابل جبران است

آیا ممکن است دوباره اتفاق بیافتد

نبودن وسایل مورد نیاز

عدم همکاری بعضی از همکاران

نبودن امکانات ورزشی برای بچه ها

خاکی بودن حیاط   

کوچک بودن فضای بازی و مطالعه

میزان صدمه دیدن بچه ها

فضای مدرسه

دانش آموزان

همکاران

امکانات

مسئولین مدرسه

اهمیت ندادن به مطالعه دانش آموزان

عدم وجود رابطه با بچه ها

 

 

 

 

 

 

 

عنوان اقدام پژوهی

چگونه توانستم به آراستگی و شادابی حیاط و محوطه بازی ‏و مطالعه بچه ها کمک کنم

 

معلم پژوهنده:

محمد جعفر نژاد

 

دانشگاه آزاد

واحد مشگین شهر

 

دبستان مولوی اصلاندوز

 

 

 

سال تحصیلی 87-86

 

 

چکیده

چگونه توانستم به آراستگی حیاط و محوطه بازی و مطالعه بچه ها کمک کنم

 پژوهشگر: محمد جعفر نژاد  

با مشاهده وضع موجود مدرسه و طرز بازی کردن و مطالعه دانش آموزان در زنگ تفریح و یا نحوه بازی کردن در زنگ ورزش که قادر نبودند از تمام فضا و امکانات مدرسه برای مطالعه و ورزش کردن استفاده کنند یا اضطراب و نگرانی همکاران از آن جهت که بچه ها در زنگ های استراحت و تفریح قادر به مطالعه کردن نیستند. و وقتشان را بیهوده و به هدر می روند به فکر احداث فضای سبز برای مطالعه دانش آموزان و زمین برای ورزش کردن به صورت استاندارد افتادم. که با همکاری و همفکری مدیریت محترم هر دو نوبت صبح آقای دوستکامی و عصر خانم نوروزی و دیگر همکاران به لطف خود اقدام به درست کردن آن کردم. که در ادامه مقاله به اهمیت همکاری و همفکری که بین دانش آموزان و معلمین برقرار شد و تاثیر این همکاری در ایجاد وضع مطلوب پرداخته شده است. درپایان کار امیدوارم که توانسته باشم مشکلات و موانعی که در این رابطه هم برای دانش آموزان و هم برای همکاران وجود برداشته باشم. و نگرانی و دغدغه خاطر همکاران برطرف شده باشد.

کلید واژه: فضای سبز – همکاری و همفکری

آموزگار پایه دوم دبستان مولوی اصلاندوز


هدف:

1- ایجاد یک فضای سالم و ایمن برای بازی بچه ها در زنگ تفریح و ورزش.

2- تشویق دانش آموزان به مطالعه در ساعات اوقات فراغت.

3- بوجود آوردن یک فضای سرسبز و با نشاط و از بین بردن جلوه یکنواختی و کسل کننده آموزشگاه نسبت به روحیه دانش آموزان که نیاز دارند در محیطی سالم و شاد و سرسبز بسر ببرند.

4- از بین بردن دغدغه و نگرانی همکاران نسبت به هنگام بازی و ورزش دانش آموزان در محیط آموزشگاه.

روش ها:

1- درست کردن فضای سرسبز در جلو دفتر آموزشگاه که به آراستگی و زیبایی جلوه مدرسه کمک می کند.

2- برگزاری مسابقات و سرگرمیهایی بین دانش آموزان بمناسبت ایام دهه فجر انقلاب اسلامی.

3- خط کشی حیاط مدرسه برای درست کردن زمینهای فوتبال والیبال مناسب برای ورزش دانش آموزان.

4- استفاده از تمام فضا و امکانات مدرسه برای مطالعه دانش آموزان.

5- آسفالت کردن حیاط و محوطه آموزشگاه برای جلوگیری ازصدمه دیدن دانش آموزان هنگام بازی و ورزش.

نتایج به دست آمده:

1- با این کار دغدغه همکاران دررابطه با مطالعه و ورزش دانش آموزان با توکل به خدا برطرف خواهد شد. و در هنگام ورزش و بازی دیگر نگران صدمه دیدن دانش آموزان نیستند.

2- علاقمندی دانش آموزان به مطالعه و استفاده از کتابهای کتابخانه کلاس.

3- ایجاد روحیه همکاری و همیاری و تبادل نظر بین دانش آموزان.

4- با این کار آموزشگاه دارای فضایی سرسبز و زمین های فوتبال و والیبال استاندارد می شود.

5- دانش آموزان از حالت یکنواختی و رکود بیرون آمده و در درسهای دیگر با هم گروه ها رقابت داشته باشد.

6- با توجه به کارهای انجام شده و موقعیت دانش آموزان و علاقمندی آنان به استفاده و مطالعه باعث گردیده است که آنان از لحاظ دروس دیگر هم پیشرفت قابل توجهی داشته باشند و به روخوانی و حفظ مطالب درسی دیگر کمک شایان ذکری داشته باشند.


تشکر و قدردانی:

همکار و مدیریت نوبت 1 آقای دوستکامی جهت همکاری و همفکری در رابطه با موضوع اقدام پژوهی اینجانب کمال تشکر و قدردانی را دارم.

همکار محترم برادر ورجاتی معاونت آموزشگاه که با اینجانب در رابطه با موضوع مورد بحث خیلی کمک و همفکری کرده اند قدردانی می کنم.

همکار محترم آقای اکبرزاده معلم پایه چهارم که خود ایشان هم از همکارانی هستند که قبلاً با هم اقدام پژوهی کرده بابت همکاریها و راهنمایی هایی که در این زمینه به اینجانب کرده اند کمال تشکر و قدردانی را دارم.

همکاران دیگر برادر حیاتی معلم پایه پنجم- برادر رادمنش معلم پایه دوم و برادر کریمی معلم پایه سوم کمال تشکر و قدردانی را دارم.

مدیریت نوبت 2 خانم نوروزی و خانم جلالی معاونت محترم این آموزشگاه بابت کمکهای مالی که در اجرای طرح هزینه و مصرف شود را متقبل شده اند کمال تشکر و قدردانی را دارم.

همکاران خانم علیزاده معلم پایه اول و خانم سیاوش معلم پایه دوم و آقای قاسمی معلم پایه چهارم و دیگر همکاران که با اینجانب کمال همکاری و همفکری داشته اند قدردانی و تشکر می کنم و از خداوند برای همگی آرزوی موفقیت در کار و زندگی را دارم.

برادر عزیز و ارجمند آقای بیضایی کمال تشکر و قدردانی را نسبت به راهنمائیها و همکاریهای انجام شده را دارم.

از معاونت محترم پرورشی برادر یونسی و واحد تربیت بدنی برادران شهبازی و بیعت زاده کمال تشکر و قدردانی دارم.

از واحد بهداشت خواهر بذرافشان کمال تشکر را دارم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                       صفحه

مقدمه .................................. 1

توصیف وضع موجود ........................ 3

جمع آوری داده ها (شواهد 1) .............. 5

تجزیه و تحلیل و تفسیر داده ها ............ 8

نمودار استخوان ماهی ..................... 19

انتخاب راه حل .......................... 20

مراحل اجرای راه حل ..................... 21

جمع آوری داده ها (شواهد 2) .............. 28

ارزشیابی و تعیین اعتبار ................ 31

پیوستها- عکسها- شواهد 2-1 ...............

مقدمه

هرساله با هزینه سنگینی که از طرف اولیاء آموزشگاه در رابطه با فضا سازی و محیطی سالم آرام و آراسته برای مطالعه و ورزش دانش آموزان صرف می شود. اما باز متاسفانه مشاهده می شود که دانش آموزان از این امکانات استفاده نمی کنند و یا این که رغبتی به مطالعه کردن در زنگ های تفریح از خود نشان نمی دهند.

که اغلب دانش آموزان با این که می دانند مطالعه کردن بخشی از زندگی و پیشرفت تحصیلی آنان را به خود اختصاص داده است یا توجهی به این امر ندارند و یا علاقمندی زیادی از خود نشان نمی دهند و بیشتر اشتیاق آنها معطوف می شود به مطالعه ی شب امتحان و قبول شدن و نمره گرفتن و به محض رفتن به خانه کتاب و درس را رها کرده تا فردا که به مدرسه می آیند از اینرو برخورد وظیفه دانستم که کاری کنم تا دانش آموزان به مطالعه ی کتب درسی خود علاقه مند شوند.

دکتر محمد رضا سنگری (پیوند (338-86) معتقد است
« پژوهش و مطالعه و داشتن عطش و روح جستجوگری، ترجمان کمال و تعالی است. آنکه درخویش « نیاز فهمیدن» نمی بیند به باتلاق های جهل و تاریک زار غفلت می غلتند. پژوهش، گشودن پنجره ای است به جهان نایافته ها و سیر و سلوک در ساحتهای تازه و ناکاویده. اگر لذت فهمیدن را بفهمیم فرصت مطالعه و پژوهش را با هیچ لذتی معاوضه نخواهیم کرد.


توصیف وضع موجود

اینجانب حدود 17 سال سابقه تدریس دارم. که اغلب در پایه دوم ابتدایی تدریس کردم کردم. محل خدمتم مدرسه مولوی در بخش اصلانوز است که این آموزشگاه دارای 7 کلاس درس و یک دفتر و یک انباری می باشد. در این آموزشگاه در نوبت یک 146 نفر دانش آموز در پنج پایه درس می خوانند که دو کلاس اول- یک  کلاس دوم : دو کلاس سوم: یک کلاس چهارم ودو کلاس پنجم کلاس دارند. اینجانب محمد جعفر نژاد با16 سال سابقه خدمت 1 سال است که آموزگار پایه سوم نوبت یک با 20 نفر دانش آموز پسر مشغول بکار هستم که تشکیل شده است از 9 نفر همکار که تدریس می کنند

فضای آموزشگاه حدوداً 1585مترمربع ومیزان زیربنای آن 320 متر مربع است و در قسمتی از آموزشگاه را برای زندگی سرایدار ساخته شده که تقریباً 100متر مربع می باشد در قسمت جنوب حیاط مدرسه دستشویی و آبخوری برای دانش آموزان ساخته شده است که حدود 150 متر مربع را در بر می گیرد. پشت دستشویی ها زمین به مساحت 200متر مربع وجود دارد که بصورت باغچه از آن استفاده
می شود. 715 متر مربع مابقی حیاط مدرسه می باشد که بصورت سیمانکاری و یا خاکی می باشد. که این محوطه محل بازی بچه ها درزنگ تفریح وزنگ ورزش می باشد.ناگفته نماند تمام همکاران نگران این بودند که 1- در زنگ ورزش چگونه بچه ها ورزش کنند.  2- در زنگ تفریح چگونه مطالعه کنند.  3- خدای نکرده در هنگام بازی ممکن بود که بچه ها به زمین بخورند و صدمه ببینند. 4- چگونه در هنگام بازی دچار آسیب و صدمه دیدگی نشوند.

 

جمع آوری شواهد    1                                                                  یکی از مقوله هایی که در زمینه وجود مشکلات همکاران وجود دارد.

1- عدم استفاده صحیح از فضای مدرسه می باشد.

2- در زنگ تفریح هنگام بازی ممکن است که خدای نکرده یکی از دانش آموزان صدمه ببینند.

3- در زنگ ورزش دانش آموزان با موانع زیادی روبرو هستند.

4- امکان مطالعه برای دانش آموزان در زنگ تفریح وجود ندارد.

« در تحقیقاتی که انجام شد بیانگر عدم فضای سبز آموزشگاه است و در صدد یافتن راه حلی برای آن برآمدم که این مشکل را تقلیل دهم و یا از بین ببرم» آقای فرید : وجود فضای سبز و محیطی برای مطالعه و ورزش دانش آموزان در آموزشگاه لازم و ضروری است.وساسانی : وجود فضای سبز برای مطالعه اوقات فراغت دانش آموزان به هدر نمی رود. ولیزاده  : با ایجاد فضای سبز می توان دانش آموزان را به مطالعه تشویق کرد و اهداف تربیتی خود را بجا آوریم.

سیفی  : وجود فضای سبز و زمین ورزشی بهداشتی مناسب موجب رشد جسمی و روانی دانش آموزان می گردد.

رمضانی  : فضای سبز برای مطالعه باعث پیشرفت درس آنان
می گردد. همکاران همگی پیش خودشان فکر می کردند که در زنگ ورزش چگونه با دانش آموزان کار کنند. امکان آسیب دیدن دانش آموزان در هنگام بازی وجود داشت. دانش آموزان در زنگ های تفریح نمی توانستند از امکانات و فضای موجود مدرسه برای مطالعه استفاده کنند.

پس از ملاحظه این موارد و بی توجهی دانش آموزان به مطالعه و یا اینکه سر کلاس خسته و خواب آلود هستند از بازیهایی که انجام داده اند به خواب می روند و یا از شدت درد و ناراحتی بابت زمین خوردن و یا برخورد با دانش آموز دیگری و نبودن محیط آزمایشگاه از نظر شادابی و نشاط برخود واجب دانستم که به فکر چاره ای باشم که دیگر در کلاسها چنین وضعی بوجود نیاید.

و خلاصه این که اغلب همکاران با خیال راحت و آسوده مخصوصاً در زنگ های ورزش نمی توانستند به دانش آموزان تمرینات لازم را بدهند و از امکانات مدرسه به نحو شایسته استفاده کنند و میزان نارضایتی همکاران از وضع موجود و نبود  فضای سبز و مناسب برای مطالعه دانش آموزان به قرار زیر است:

اخوان  : نبودن فضای سبز باعث می شود که محیط آموزشی برای دانش آموزان کسل کننده و یکنواخت بشود.

ولی جعفرنژاد  : فقدان فضای سبز و آسفالت باعث می شود که دانش آموزان هنگام بازی صدمه دیده و موجب تاثرات فراوان برای اولیاء و مسئولین بدنبال داشته باشد.

آقای مشکی : عدم فضای سبز، بی توجهی دانش آموزان نسبت به فراگیری درس در کلاس می شود. خانم علیزاده: عدم فضای سبز باعث به هدر رفتن انرژی دانش آموزان و به هدر رفتن انرژی دانش آموزان و به هدر رفتن زحمات معلمین می گردد.

تجزیه و تحلیل داده ها:

تعلیم و تربیت در محیطی آماده، ایمن، پر نشاط با استفاده از بالاترین میزان مراقبت های بهداشتی و بهره مندی از وجود معلمان و مربیان و مسئولان سالم، عالم و پارسا از حقوق اولیه کودکانی است که فعالیت و هدف آنها تحصیل، کسب معرفت است. نونهالان از توانایی و فرصت کافی برای تامین و رفع نیازمندی های آموزشی تربیتی و ..... و بهداشتی خود برخوردار نیستند. از این رو یکی از مهمترین عواملی که بهداشت و سلامت دانش آموزان را در مواجهه به بروز حوادث احتمالی در طول دوران تحصیل تضمین می کند وجود فضا و محیط ایمن و با نشاط آموزشی است. یعنی برخورداری از یک مدرسه و بهداشتی در مدرسه سالم فرصت و زمینه اقداماتی برای پرورش و رشد بدنی، ذهنی، اخلاقی، اجتماعی، علمی دانش آموزان فراهم می باشد. و از بروز هر گونه حادثه ای که احتمال می رود در آموزش و پرورش سالم کودکان اختلال ایجاد کند پیشگیری می شود. از طرفی مدرسه فضای اجتماعی خاصی است که آموزش و رشد شخصیت کودکان امروز که جامعه ساز فردایند در پناه روشهای صحیح آموزشی، فضای فیزیکی مطلوب و محیط مساعد روانی آن پایه گذاری و اداره می شود. یکی از مهمترین و اساسی ترین و تاثیرگذارترین مسائل بهداشتی مدرسه، رعایت بهداشت محیط در مدرسه می باشد. از سوی دیگر مدرسه خانه وسیعی است که تعداد زیادی از کودکان و نوجوانان ساعات فراوانی از عمر گرانبهای خویش را در آن سپری می کنند. این خانه مقدس باید دوست داشتنی باشد تا دانش آموزان با اشتیاق و علاقه بدان پا نهند و با نشاط و شادابی به فراگیری علم و معرفت بپردازند. مدرسه زیبا و جذاب و بهداشتی زمینه را برای یادگیری علوم و فنون فراهم آورده و شکوفایی استعدادها را تسهیل می کند و مدرسه غیر بهداشتی و نامناسب شوق و اشتیاق برای فراگیری را به حداقل رسانده و امکان پویایی و بالندگی را کاهش می دهد. دکتر حسین اسکندری: مدیر کل مشاور و بهداشت مدارس. با توجه به آخرین آمار واصله حدود 125 هزار فضای آموزش در سطح کشور وجود دارد. این مراکز روزانه 6 ساعت از بهترین ساعات دانش آموزان را بخود اختصاص می دهد و حدود 5/18 میلیون دانش آموز به تعلیم و تربیت می پردازند. امروزه سلامت کودکان ما در گرو سه عامل اساسی یعنی محیط « مدرسه- خانه- جامعه» وراثت و شیوه زندگی آنها می باشد: مهندس عباس خالصی: مولف کتاب بهداشت محیط، ایمنی و ارگونومی مدارس، حوادثی که در مدرسه اتفاق می افتد ممکن است در نتیجه رفتارهای دانش آموزان و عوامل محیطی در مدرسه باشد. برخی از حوادث در مدرسه در کلاس درس اتفاق می افتد و از طرفی بعضی حوادث در زمین مدرسه اتفاق می افتد. برخورد دانش آموزان با یکدیگر به هنگام بازی یا بروز رفتارهای خشن همه می توانند در ایجاد حادثه در مدرسه موثر باشد. لذا برای پیشگیری حوادث در مدرسه باید به دو اصل کلی اشاره کرد. اولاً ایمن ساختن فضاهای آموزش و ثانیاً آموزش نکات ایمنی به دانش آموزان و کاهش دادن رفتارهای پر خطر آنها.

ورزش و تربیت بدنی نیز به عنوان یک پدیده فرهنگی اجتماعی از دگرگونی و تحول باز نماند. لذا به دنبال تحول کیفی در جهت فلسفه و اهداف تربیت بدنی در این نظام نورانی، حرکت اصولی و متکی بر پایه های علمی در تربیت بدنی مورد توجه واقع شد. با توجه به اهمیتی که درس تربیت بدنی و ورزش به عنوان یکی از دروس اصولی و پایه ای در تامین نیازها و احتیاجات جسمی و روحی کودکان و نوجوانان خاصه در دوران ابتدایی در بر دارد. این نیاز پیش از پیش در دوره ابتدایی ملموس بوده، بدیهی است بازی و ورزش در زندگی کودکان نقش اساسی و حیاتی را ایفا می کند. بچه ها از بازی و ورزش لذت می برند و توانایی راههای مقابله با مسائل و مشکلات زندگی را بهتر فراگرفته و روح همکاری و تعاون و دوستی در آنها تقویت می شود.

« آدمی برای رشد و تعالی فطرتاً به نشاط و شادابی نیاز دارد»

« ضرورت مدارس با نشاط و شاداب» : جامعه فرزندان خود را برای انسان شدن و یادگیری چگونه زیستن و پذیرش مسئولیت، به مدارس روانه می کنند. دستیابی به این هدفها مستلزم محیطی مساعد است. بطوری که دانش آموزان با میل در آن حضور یابند. محیط آموزشی باید بتواند همچون زمینی مساعد برای رشد گیاهان، بستر رشد و بالندگی دانش آموزان را آماده کند.

« مدارس تامین کننده ی نیروی انسانی کیفی جامعه اند و شادی دانش آموزان به نوعی مطالبات مردم از محیط زندگی خود است. عواملی که می تواند این سرمایه ملی را برای رشد بهینه و کیفی آماده کند. مهارتهای رفتاری است که در محیط آموخته می شود، نه فقط محفوظات علمی،( غلامرضا حاجی نژاد 1382 فقدان شادی در مدارس، پیامدهای اجتماعی نامطلوبی مانند: افزایش ناهنجاریهای اجتماعی، بزهکاری و بی هویتی را بدنبال خواهد داشت. اگر مدرسه واقعیتی به نام شادی را دچار فقر کند، کودک از نظر رفتاری دچار تعرض می شود. شادی که می تواند پدیده ای طبیعی باشد، چنان چه در شرایط طبیعی خودش بروز نکند. در محیطهای بیرونی با نمادهای ضد اجتماعی دیگری خود را بروز خواهد داد. فقر شادی در مدارس مرگ خلاقیتها را نیز بدنبال می آورد. « اصولاً انسان موجودی است که از یک سلسله رفتارها، بدون در نظر گرفتن موقعیت اجتماعی اش رنج می برد. شاید شاخص ترین این رفتارها طرد شدن باشد. در واقع هر محیط اجتماعی که این احساس را به انسان بدهد، مانع از بروز خلاقیت در او می شود، حضور این مقوله می تواند امنیت ذهنی دانش آموزان و نشاط ذهنی او را دچار تنش های منفی کند. شکوفایی خلاقیتهای دل در گرو شادابی ها دارد« و بالاخره شادی ها موجب تقویت سازو کارها و محرکهای انگیزشی مثبت در زندگی هستند. محیطهای سرد و غمگین انسانها را ناخشنود و افسرده می کند» حیدر نورانی 1382.

فقدان شادی در مدارس، پیامدهای اجتماعی نامطلوبی مانند افزایش ناهنجاری های اجتماعی، بزهکاری و بی هویتی را بدنبال خواهد داشت. تربیت فرهنگی در خانواده کار بسیار آسانی است. البته در خانواده ای که خود پدر و مادر روزنامه- کتاب مطالعه نمی کنند، تربیت فرهنگی کودک بسیار دشوار است، اما در خانواده ای که والدین زندگی فرهنگی فعالی دارند، تربیت فرهنگی به بهترین شکل صورت
می گیرد تربیت فرهنگی باید خلاق، سازنده و سازمان یافته باشد و با مقداری نقشه و شیوه صحیح و بازرسی همراه باشد. استفاده از داستانها، مخصوصاً حیوانات و قصه های کوتاه کار را آسان می کند. بحث درباره مطالب خوانده شده باید بصورت گفتگو آزاد باشد در هر حال پدر و مادر دقیقاً مراقب باشند که در کار تربیت فرهنگی فقط علاقه به تفریح و وقت کشی را ترجیح ندهند.

جان میلتون در سال 1971 میلادی در کتاب معروف خود
« بهشت بازیافته» می نویسد، دوران کودکی جلوه ای است از بزرگسالی. همانند شفق که جلوه ی روز است با این که این نقطه نظرات از جنبه اخلاقی مطرح شده است. اما تحقیقات و بررسیهای انجام شده مؤید همین باور است که سالهای کودکی در تعیین عادات و رفتار فرد در سالهای بعد بسیار اهمیت دارد. یکی از این عوامل موثر در دوران کودکی ورزش و فعالیتهای بدنی است و براساس نتایج این گونه تحقیقات علمی بطور کلی می توان گفت: که هر فعالیت بدنی در ذات خود نه خوب است نه بد، بلکه ارزش و مطلوبیت هر فعالیت بدنی به کیفیت آن فعالیت بستگی دارد. که تحت نفوذ یک سری از عوامل مختلف است. برخی از این عوامل عبارتند از : سطح مهارت، آمادگی اجتماعی، نحوه انگیزش، ویژگیهای بدنی کودک، انتظارات جامعه، فشارهای روانی، سطح مهارت مورد انتظار و فعالیت بدنی دلخواه، « در هر کاری که انسان انجام می دهد بدن نقش موثری دارد و در استفاده از بدن این نکته اهمیت زیادی دارد که حداکثر قابلیتها تا سرحد امکان بکار گرفته شود. حتی در جریان تفکر هنگامی که به نظر می رسد استفاده از تن به حداقل کاهش می یابد. باز هم طبق عقیده ای عمومی، اشتباهات عظیم اغلب در شرایط بدنی تا سالم اتفاق می افتد. اما یک بدن سالم و سرحال محافظی قوی برای انسان است».

کارشناسان تربیت بدنی و بسیاری از صاحب نظران دیگر همیشه عقیده داشته اند که رشد و نمو طبیعی و سالم بدن موجب افزایش هر چه بیشتر رشد ذهنی می شود. به همین جهت و از همین دیدگاه لازم است که به اهداف و آرمانهای عمومی و سنتی تربیت بدنی در مدارس نظری بیفکنیم:

در رابطه با مطالعه دانش آموزان مواردی از قبیل 1- بی توجهی معلم نسبت به مطالعه و درک فهم دانش آموز نسبت به مطالب کتاب درسی خود 2- در منزل هم بعضی از اولیاء مطالعه را باعث تلف شدن وقت دانش آموز در منزل می دانند و معتقد که بچه باید درسش را در مدرسه بخواند و یاد بگیرد. این عوامل سبب می شود که نه تنها بچه ها به مطالعه روی نیاوردند و رغبتی به مطالعه دروس درسی نداشته باشند بلکه باعث دلسردی آنان به درس و کتاب و حتی سواد می شود. همه و همه دست به دست هم می دهد تا بچه ها توجه زیادی به مطالعه و درس از خود نشان ندهند و یا اینکه سر کلاس درست نتواند به سوال و جواب معلمشان جواب بدهند.

انتخاب راه حل

پس از درمیان گذاشتن موضوع با همکاران مقرر شد که درصدد

1- ایجاد کتابخانه کلاس برای استفاده دانش آموزان در کتب علمی و آموزنده باشم و آنان را علاقمند به مطالعه کنم.

2- تلاش در ایجاد یک فضای سرسبز و سالم برای رشد روحی و روانی دانش آموزان کنیم. - بوجود آوردن فضایی مناسب و استاندارد ورزشی برای بازی و ورزش دانش آموزان .3 - کیفیت فضای مناسب و فیزیکی مدرسه : از لحاظ آسفالت و برطرف کردن امکانات صدمه دیدن دانش آموزان هنگام بازی در زنگ تفریح 4- جلوگیری کردن از به هدر رفتن اوقات فراغت دانش آموزان در زنگ تفریح بوجود آورد.

مراحل اجرای راه حل

با توجه به عوامل موثر دربی رغبتی دانش آموزان به مطالعه کتب درسی. ابتدا با تشکیل جلسه شورای دبیران مساله را با همکاران در میان گذاشتم و از آنها خواستم که راهکارها و همفکری خود را در این رابطه بیان کنند. پس از بحث و تبادل نظر همکاران هر یک نظرات خود را بیان نمودند. پس از اظهار نظر همکاران در این زمینه تمامی پیشنهادها را جمع بندی کرده و با توجه به احترامی که به نظرات آنان قائل بودم، سعی نمودم از همه آنها استفاده کنم و درصد کسانی که به این کار موافق بودند را مشخص نمودم که خوشبختانه تمامی همکاران با این کار موافق بودند. احساس کردم که اضطراب همکاران نسبت به دانش آموزان رو به بهبود است. سپس با بچه هایی که عضو شورای دانش آموزی بودند مطرح کردم و نظرات آنها را هم جویا شدم و خود آنها را هم در این امر مسئول قرار دادم. که دانش آموزان به ترتیب نظراتشان را بیان کردند که با هدایت پیشنهادهای آنها مقرر گردید اولاً با مسئله اینکه جای فضای سبز کجا باشد مواجه شدم؟

دوماً چگونه نهالها و گلدانها را تهیه کنم؟

سوماً: چه کسی این کارها را انجام دهد؟

رابعاً: هزینه های خرج کرد از کجا تهیه کنم؟

در مورد جای درست کردن (فضای سبز) من گفتم اگر موافق باشید پشت دستشویی ها که بصورت باغچه می باشد، نسبتاً فضای مناسبی هم دارد می توان فضای سبز مناسبی درست کرد. که بعد از همفکری همکاران قبول کردند. همانجا یا در فضای جلو دفتر یا کلاسها که دید و منظره مناسبی هم دارد و به جلوه حیاط زیبایی خاصی
می دهد احداث کنیم.

در رابطه با خرید نهال ها و گلدان ها و حتی آوردن گل مناسب برای گلدانها و لاستیکهایی که می بایست بصورت رنگ های پرچم مقدس جمهوری اسلامی رنگ آمیزی می شد را چه کسی و چگونه تهیه شود.

که من پیشنهاد دادم که سر کلاسها با بچه ها در میان بگذاریم. بچه ها کدامیک از شما پدرش ماشین نیسان یا وانت بار دارد. و وقتی مشخص شد از پدر دانش آموزی که ماشین نیسان بار دارد دعوت
می کنیم که به مدرسه بیاید و با هماهنگی که قبلاً با مدیریت محترم آموزشگاه بعمل آورده ایم جریان را به ایشان گفتیم تا در یک روز که مزاحمت برای کار ایشان نداشته باشد خود و ماشینشان در اختیار آموزشگاه باشد، برای خرید نهالها و گلدانها و آوردن تعدادی لاستیک فرسوده که قبلاً برای تهیه و جمع آوری آنها با یکی از تعمیرگاههای تعویض لاستیک نو با فرسوده « پنچرگیری» بعمل آورده بودم به نام استاد حسین که با بنده تماس گرفته بودند که لاستیکها آماده است و بایستی رنگ آمیزی شود. بایستی آنها را به آموزشگاه می آوردیم که در یک روز پنجشنبه با هماهنگی که قبلاً با پدر یکی از دانش آموزان کلاس پنجم به نام آقای نوری  که خود ایشان هم صاحب نانوانی در اصلاندوز  و یکی از افراد خیر و خداپرست می باشد که هر گونه همکاری و کمکی از دستش بر آید برای راحتی دانش آموزان و کمک به مدرسه دریغ ندارند. قرار گذاشتم به اتفاق ایشان برویم اول لاستیکها را که حدود دوازده عدد بودند را بیاوریم.

چه کسی آنها را رنگ کند و آماده کار کند؟

که بنده آنها را در ساعات استراحت (نهار) که ما بین شیفت صبح و عصر می باشد رنگ کنم. که البته قبلاً رنگهای سبز – سفید و قرمز وقلم برای رنگ زدن لاستیکها خریداری شده بود. که حدود یک هفته هر روز تا زنگ آخر صبح زده می شد می رفتم رنگها و لاستیکها را آماده می کردم و شروع می کردم به رنگ کردن آنها که اول تمام لاستیکها را به سه قسمت مساوی تقسیم کردم بعد اول همگی را قسمتی که بایستی رنگ سبز می شد رنگ زدم که چند روز طول کشید و سپس رنگ سفید زده شد و در پایان رنگ قرمز که زمانی که تمام شد هر کدام به رنگ پرچم سه رنگ جمهوری اسلامی ایران شده بودند که خیلی زیبا و قشنگ شده بودند.

و یک روز دیگر ایشان آمدند. رفتیم نهالها و گلدانها را خریداری کردیم و یک روز جمعه هم قرار گذاشتیم و رفتیم ماشین را تحویل گرفتیم چون ایشان می بایست در مغازه خودشان باشند برای تهیه نان. و رفتم خودم یک ماشین گل باغچه که مناسب گلدانها بودند همراه کود آوردم و در گوشه ای از حیاط مدرسه خودم خالی کردم که تا ساعت 2 بعد از ظهر طول کشید. و از روز شنبه شروع کردم اول لاستیکهای رنگ شده را در جای مناسبی که قرار بود  گذاشته شوند گذاشتم و در روزهای بعد هر روز چند نهال را در گلدانها قرار دادم و اطراف آنها را با گل و کود مناسب پر کردم که این کار هم چند روزی طول کشید و بالاخره به اتمام رسید . و در ماههای آبان بود  که با هماهنگی انجام شده توسط مدیریت محترم آقای دوستکامی و مسئولین در اداره شروع به آسفالت کردن حیاط مدرسه کردن و حتی محوطه پشت کلاسها هم آسفالت شد و از لحاظ صدمه دیدن بچه ها هنگام بازی تا حدی خیال همگی راحت شد.

سپس مجدداً با همکاری و همفکری صورتجلسه دهه فجر تاریخ 8/11/86 و روز دوشنبه همکاران و مدیریت محترم آموزشگاه با قسمت تربیت بدنی اداره جهت خط کشی کردن حیاط مدرسه برای درست کردن زمینهای فوتبال و والیبال هماهنگی شد که در ماه بهمن انجام شد که بمناسبت دهه پر فروغ فجر هم بین دانش آموزان مسابقه فوتبال برگزار شد. که دانش آموزان کلاس پنجم قهرمان و کلاس چهارم نایب قهرمان شدند. که برای تیم اول یکدست لباس ورزشی و تیم دوم یکعدد توپ تهیه و به آنها اهداء شد همراه با لوح تقدیر. که با این کار هم جشن 12 بهمن و مسابقات مربوط انجام شد و هم این که بچه ها بازی افتتاحیه زمین فوتبال و والیبال را انجام دادند و حتی بین بچه ها در آن ایام مسابقه نقاشی هم برگزار شد و به نقاشی های برتر جوایزی همراه تشویق دانش آموزان به آنها اهداء شد.

« هزینه خرج کرد کارها از کجا تامین می شود»

با یاری و توکل به خدا و همکاری و همفکری همکاران و دانش آموزان کار رنگ زدن لاستیکها و آوردن گل و کود برای گلدانها و خرید نهالها و گلدانها را خودم به اتفاق اولیای یکی از دانش آموزان انجام دادم که در هزینه صرفه جویی شود. که هزینه انجام این کار را
می توان بابت هزینه های آموزشی و وسایل کمک آموزشی برای بچه ها بکار برد.

مراحل اجرا تا پایانی را با همکاری افراد خیر و یا با بودجه مدرسه خرج شده است.

که با این کار دغدغه همکاران در رابطه با مطالعه و ورزش دانش آموزان با توکل به خدا برطرف خواهد شد. و در هنگام ورزش و بازی دیگر نگران صدمه دیدن دانش آموزان نیستند.

جمع آوری داده ها و شواهد 2

با توجه به کارهایی که انجام شد خود دانش آموزان درکلاس به موقع متذکر می شدند که حالا وقت مطالعه و استفاده از کتاب داستان می باشد که علاقمندی خود را نسبت به توضیح موارد و مطالب کتب درسی- داستانی ابراز می دانستند. نگهداری از کتب درسی و داستانی و آموزنده بیانگر این مساله است.

تقریباً تمامی بچه ها در این موضوع همکاری می کردند و با یکدیگر به بحث و تبادل نظر می پرداختند. در ضمن با توجه به کارهایی انجام شده و موفقیت دانش آموزان و علاقمندی آنان به استفاده و مطالعه باعث گردید که آنان از لحاظ دروس دیگر هم پیشرفت قابل توجهی داشته باشند و به روخوانی و حقظ مطالب درسی دیگر کمک شایان ذکری داشت. دانش آموزان از حالت یکنواختی و رکود بیرون آمده و در درسهای دیگر با هم گروه بندی هایی که از قبل طبق روال سالهای گذشته می شدند البته با شدت بیشتر و علاقه بسیار پیشرفت بسیار خوبی داشتند. مخصوصاً در روخوانی فارسی و حفظ شعرهای کتاب درسی، بطوری که قبل از اینکه بخواهم درس را شروع به تدریس کنم حفظ کرده و در کلاس بطور گروهی می خواندند.

که این تاثیر در نمرات درس فارسی و روخوانی نوبت اول و دوم آنها بخوبی مشهود است همچنین در ایجاد روحیه و نشاط و شادمانی، افزایش ارتباط معلم با دانش آموز تاثیر بسزایی داشته است و آموزشگاه و کلاسها را از وضعیت بی روح به محیطی کاملاً با نشاط و فعال با مشارکت خود دانش آموزان در امر ایجاد فضای سبز و فضای مناسب برای مطالعه و ورزش تبدیل نمود. که البته توصیه های خوب و مهم و مفید برادران آقای دوستکامی مدیریت محترم و آقای ورجاتی معاونت و همچنین خانم نوروزی مدیریت نوبت دو و  خانم جلالی معاونت محترم  در امر مطالعه و صحبت به دانش آموزان عنوان کردند که شرکت فعال دانش آموزان درکلاس در زمینه استفاده و مطالعه کتب درسی و کتابخانه کلاسی همچنین علاقمندی آنان به وضوح روشن است و همینطور فعالیت دانش آموزان درکارهای گروهی و فعال بودن در کلاس کاملاً مشهود می باشد.

« چنانچه مادر یکی از دانش آموزان به نام علی فرمانی
می گوید: که در اوایل سال پسرم  خیلی خجالتی و رودرواسی می کرد با بچه ها و ارتباط دوستی با کسی برقرار نمی کرد و از لحاظ درسی هم پیشرفتی نداشت اما به لطف خدا حال خیلی پسرم روشن و دوست داشتنی شده و خیلی راحت با دوستانش ارتباط دوستی برقرار می کند و از لحاظ درسی هم خیلی خوب شده است و علاقه زیادی به کتاب خوانی پیدا کرده است.

                                                                     « ارزشیابی و تعیین اعتبار»

در هفته یک روز در زنگ نقاشی اختصاص داده شد به کتاب قصه خواندن و داستان از کتابهای کتابخانه کلاس که همگی با اشتیاق استقبال کردند و عضو کتابخانه کلاس شد که برای همگی کارت کتابخانه و دفتر ثبت و مشخصات کتابهایی که تحویل می گیرند تهیه شد.

که در این ساعت تعدادی از دانش آموزان داستانی از کتابی که قبلاً خوانده بود را برای دیگر همکلاسیهایش تعریف می کرد.

همکاران و اولیاء دانش آموزان در تعیین اعتبار کار چنین نظر دارند:

1- آقای مهرورز  : ایجاد فضای سبز و خط کشی زمین ورزش جهت بازی و ورزش دانش آموزان و مطالعه ی آنان باعث گردیده که دانش آموزان در اوقات فراغت از تمام امکانات استفاده کنند.

2- آقای بنیادی  معاونت: آسفالت حیاط مدرسه و ایجاد فضای سبز و بهداشتی برای مطالعه و بازی و ورزش دانش آموزان محیط مناسبی را برای آنان ایجاد کرده است. 3- آقای شکوری  مدیریت محترم نوبت دو : هموار سازی و آسفالت حیاط مدرسه همراه با ایجاد فضای سبز و خط کشی علاوه بر رعایت بهتر بهداشت و فضای مطلوب و شاد جهت بازی و ورزش موجب ایجاد انگیزه برای مطالعه و حضور دانش آموزان در آموزشگاه گردید. 4- آقای حکمت  معاونت نوبت دو : 1- ایجاد فضای سبز در جهت آماده سازی فضایی زیبا و مطلوب به منظور استفاده دانش آموزان 2- هموار سازی حیاط مدرسه و ایجاد تسهیلات لازم به منظور استفاده بهینه دانش آموزان


مشکلات موجود در نبود فضای سبز و زمین ورزش برای دانش آموزان

نکردن مطالعه

تامین نکردن بودجه مورد نیاز

علاقمند نبودن به ورزش

بهدر دادن اوقات فراغت

در نظر نگرفتن جای بازی و ورزش ببچه ها

انجام ندادن تمرینات مناسب

قابل جبران است

آیا ممکن است دوباره اتفاق بیافتد

نبودن وسایل مورد نیاز

عدم همکاری بعضی از همکاران

نبودن امکانات ورزشی برای بچه ها

خاکی بودن حیاط   

کوچک بودن فضای بازی و مطالعه

میزان صدمه دیدن بچه ها

فضای مدرسه

دانش آموزان

همکاران

امکانات

مسئولین مدرسه

اهمیت ندادن به مطالعه دانش آموزان

عدم وجود رابطه با بچه ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 


 

[ چهارشنبه 1388/02/30 ] [ 18:48 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

کتاب کار

مقدمه‌ی وزارت آموزش و پرورش درباره‌ی كتاب‌های كار و راهنمای مطالعه‌ی دانش‌آموز

یكی از راهبردهای مهم در یادگیری، انجام تمرین‌های متناسب با اصول یادگیری و تكرار آن است. این امر اگر همراه با گسترش مفاهیم و برمبنای اصول یادگیری باشد به یادگیری عمیق و پایدار خواهد انجامید و از طرفی چنانچه تمرین‌های مناسب، هم به صورت ساده و هم پیچیده طراحی و انجام شود می‌تواند در کاربرد مفاهیم و اصول برای پیش‌بینی پدیده‌های دیگر کمک کند. دوره‌ی كتاب‌های كار و راهنمای مطالعه‌ی دانش‌آموز بر اساس برنامه‌ی درسی دوره‌ی متوسطه و به منظور بهبود امر یادگیری دانش‌آموزان تهیه شده است. در این کتاب‌ها ابتدا بعضی از مفاهیم کتاب‌های درسی با ذکر مصادیق تشریح شده است و بعد از توسعه‌ی آن مفاهیم، مصادیق آن در قالب تمرین‌های طبقه‌بندی شده برای یادگیری عمیق آمده است.

دانش‌آموزان باید همواره كتاب درسی را اصل قرار داده و برای آمادگی بیشتر و انجام تكالیف از این كتاب‌ها استفاده نمایند. بدیهی است كتاب كار و راهنمای مطالعه در كنار كتاب درسی با راهنمایی معلم می‌تواند مفید باشد. این سازمان امیدوار است علاوه بر تالیف کتاب‌های کار و راهنمای مطالعه برای درس‌های ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، زبان انگلیسی، زبان و ادبیات فارسی و عربی نسبت به تهیه‌ی کتب مناسب برای سایر دروس متناسب با رشته‌ی تحصیلی دانش‌آموزان به تدریج اقدام نماید. این اقدام مرهون همكاری شایسته‌ی مؤسسه‌ی انتشارات فاطمی با این سازمان برای تحقق بخشی از اهداف ذكر شده است

[ شنبه 1388/02/26 ] [ 1:4 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

مراحل نوشتن طرح درس

مراحل نوشتن طرح درس

مقدمه:

طرح درس یا سناریوی آموزشی برای نخستین بار در سال 1918 توسط"فرانکلین بوبیت" مطرح شد و لزوم استفاده از سازماندهی در امر یاددهی – یادگیری مورد تأکید قرار گرفت. طرح درس به شکل امروزی آن، در سال 1950 به وسیله روان شناسان برجسته امر تعلیم و تربیت "بنجامین . اس . بلوم" شکل گرفت و در سال 1962 " رابرت گلیرز" نظرات تکمیلی خود را در راستای دیدگاههای بلوم مطرح کرد که تا به امروز نیز مدنظر برنامه ریزان و هدف گذاران آموزشی و دست اندرکاران امور آموزشی در سطح جهان بوده است.

در ایران حیات مجدد "طرح درس" مربوط به هشت نه سال گذشته می باشد. لزوم استفاده از طرح درس، به عنوان ابزار کارآمدی در زمینه تکنولوژی آموزشی، در خدمت افزایش کیفیت نظام آموزشی کشورمان قرار گرفت. و طرح درس به عنوان برنامه ریزی و سازمان دادن به مجموعه فعالیتهایی که معلم در ارتباط با هدفهای آموزشی، محتوای درس و توانائیهای دانش آموزان برای مدت زمان مشخص تدوین می گردد مد نظر قرار گرفت.

از محاسن طرح درس می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1- طرح درس به معلم کمک می کند تا پیش بینی های لازم را برای تهیه وسایل آموزشی و رسانه ها به عمل آورد.

2- داشتن طرح درس موجب می شود که معلم به تنظیم اوقات کلاس بپردازد و از ایجاد بی نظمی در کلاس جلوگیری کند.

3- طرح درس موجب می شود که معلم فعالیتهای ضروری آموزشی را به ترتیب و یکی پس از دیگری در مراحل و زمانهای مشخص و به شیوه های منطقی پیش ببرد و نتایج حاصل آن را برای تدریس در مراحل بعدی آموزش مورد استفاده قرار دهد.

4- با توجه به آنچه رفت، نقش و اهمیت طرح درس در بهبود امر یاددهی – یادگیری کاملاً مشهود و ضروری به نظر می رسد. لذا جزوه ی حاضر به منظور مطالعه و استفاده همکاران محترم جهت بهبود کیفیت آموزشی و ارتقای سطح یادگیری طراحی شده است.

مراحل نوشتن طرح درس روزانه:

به طور کلی برای تهیه یک طرح درس روزانه، مراحل و نکات زیر را به ترتیب دنبال می کنیم.

1- مشخصات کلی:

ابتدا باید نام درس، موضوع درس، مدت جلسهأ شماره طرح درس، نام مدرسه، تعداد دانش آموزان، کلاس و دوره تحصیلی، نام معلم و تاریخ را در بالای صفحه کاربرگ طرح درس نوشته شود.

2- مشخص کردن اهداف کلی، جزیی و رفتاری:

یک معلم آگاه هدفهای کلی و رفتاری موضوعی که قصد تدریس آنرا دارد مشخص می نماید.

1-2. هدفهای کلی: یک هدف کلی، یک عبارت واحد است که وضعیت فراگیر را پس از دریافت یک عمل آموزشی توصیف می کند . به عبارت دیگر هدفهای کلی آموزشی حاوی نتایجی هستند که معلم انتظار دارد، در اثر آموزشی که به دانش آموزان می دهد و فعالتیهایی از آنها برای یادگیری به عمل می آورند عاید آنان گردد. این قبیل اهداف مهم هستند و در معرض تعبیرهای گوناگون قرار می گیرند.

2-2. هدفهای جزیی: هدفهای کلی قابلیتهایی هستند که قرار است فراگیران پس از گذراندن مجموعه ای از تجارب یادگیری کسب کنندو چون این هدفها با واژه های کلی بیان می شوند معمولاً توضیح بیشتر ضروری است. این توضیح از طریق ارایه مجموعه ای از هدفهای جزیی انجام می پذیرد.

3-2. هدفهای رفتاری: پس از مشخص نمودن اهداف کلی و تجزیه آن به اهداف جزیی، اهداف رفتاری مطرح می گردد. هدفهای رفتاری عبارتند از اعمال، رفتارها ، حرکات وآثاری که قابل مشاهده کردن ، شنیدن ، لمس کردن و قابل سنجش باشند. این قبیل اهداف مشخص می سازند که دانش آموزان به هدفهای کلی رسیده اند. برای طرح هدفهای رفتاری رعایت چهار ویژگی و مخاطب، فعل رفتاری، شرایط و معیار و درجه، ضروری می باشد.

در ضمن برای تدوین اهداف در نظر داشتن سطوح مختلف حیطه های(شناختی، عاطفی و روانی- حرکتی) الزامی می باشد. توضیح آنکه دانشمندان تعلیم و تربیت هدفهای تربیتی را در سه حیطه تقسیم بندی کرده اند . تغییراتی که در اثر تعلیم و تربیت در ذهن ایجاد می شود ماهیت آن دانش و معلومات است در " حیطه شناختی" قرار داده اند. آنچه که به ارزشها ، نگرشها و احساسات مربوط می شود در " حیطه عاطفی" و آنچه که با مهارتهای حرکتی ارتباط پیدا می کند در " حیطه روانی – حرکتی " جای داده اند.

3- وسایل آموزشی:

انتخاب رسانه های مناسب منجر به آموزش مؤثرتر خواهد شد. از یک رسانه آموزشی نمی توان در همه موقعیتهای آموزشی استفاده کرد. هر موقعیت آموزشی رسانه خاص خود را طلب می کند. بدون توجه به قابلیتهای رسانه های آموزشی در موقعیتهای مختلف، نمی توان از آنها استفاده مناسبی به عمل آورد.

برای شناسایی یک رسانه ی مناسب ، ابتدا باید به چند پرسش پاسخ داد. این پرسشها عبارتند از:

هدف از ایجاد ارتباط چیست؟ چه کسی می خواهد ارتباط برقرار کند و چه ویژگیهایی دارد؟ مخاطب ارتباط کیست؟ چه میزان پذیرش دارد؟ ویژگیهای او چیست؟ شرایط زمانی و مکانی برقراری ارتباط چیست؟ و برای انجام این کار چه امکاناتی وجود دارد؟

به طور کلی عوامل مؤثر در انتخاب رسانه ها عبارتند از: 1- نوع هدفهای آموزشی 2- ویژگیهای مخاطبان 3- روشهای فنون آموزشی 4- قابلیت رسانه برای انتقال پیام مورد نظر 5- جذابیت رسانه 6- کیفیت فنی هنری 7- عملی بودن و سهولت کاربرد 8- اقتصادی بودن.

4- روشهای تدریس:

با پیشرفت علوم و فنون و پیچیده شدن جوامع بشری ، نیازهای فردی اجتماعی نیز پیچیده تر می شود و برای ارضای نیازهای پیچیده احتیاج به علوم و فنون پیچیده تر می باشد.

کسب علوم و فنون در سایه به کارگیری روشهای مفید و مؤثر ، جدیدو کارآمد در آموزش امکان پذیر است. به همین دلیل به منظور نیل به اهداف آموزشی تعیین شده بهره گیری از روشهای تدریس و الگوهای تدریس متناسب با هدفهای درس و نوع مطالب و بحث، نوع کلاس، تعداد دانش آموزان و غیره روشها و الگوهای خاص مورد استفاده قرار می گیرد.

5- قبل از شروع درس:

هر معلمی قبل از شروع درس باید از حضور دانش آموزان آگاهی حاصل کند، همچنین مطمئن شود که آنان از سلامت روحی و جسمی برای شروع درس آمادگی دارند، زیرا دانش آموزان باید در آغاز درس احساس آرامش نمایند و مشتاقانه منتظر یاد گرفتن درس جدید باشند، پیش از شروع درس جدید چنانچه از قبل تکلیفی برای دانش آموزان تعیین شده است مورد بازدید و بررسی قرار گیرد و برنامه های دیگر با صلاحدید معلم انجام می گیرد. ولی باید توجه داشت که کارهای قبل از شروع درس نباید زیاد طول بکشد زیرا طولانی شدن این مرحله از شور و شوق اولیه فراگیران می کاهد.

6- ارزشیابی تشخیصی:

پیش از آغاز درس جدید معلم باید رفتار ورودی دانش آموزان را مشخص سازد دکترسیف معتقد است که : "رفتار ورودی بر آمادگی فرد برای یادگیری رفتاری تازه دلالت دارد. به سخن دیگر آنچه کسی قبلاً یادگیرفته است یا آنچه برای شروع به یادگیری مطلبی تازه می بایست یادگرفته باشد رفتار ورودی او نامیده می شود".

معلم قبل از شروع درس جدید باید اطمینان حاصل کند که دانش آموزان مطالب درس قبل ، به خصوص مطالبی که دانستن آنها برای درس جدید پیش نیاز محسوب می شود را می دانند. به همین دلیل به هر طریق که لازم می داند از پیش دانسته های دانش آموزان ارزشیابی به عمل می آورد. نوع ارزشیابی بستگی به نوع درس و هدفهای درسی می تواند از سئوال شفاهی تا آزمون کتبی متغیر باشد توجه به میزان اطلاعات قبلی دانش آموزان، از این بابت که سطح درس دادن براساس آن تنظیم شود، ضروری می باشد.

7- آماده سازی:

آماده سازی فعالیتی است که معلم از طریق آن سعی می کند ارتباط معنی دار بین تجربیات قبلی و انتظارات و نیازهای شاگردان با هدفهای آموزشی کلاس برقرار کند. معلم پیش از آنکه مطلب اصلی را به دانش آموزان ارایه دهد باید ذهن و حواس آنها را برای آموختن درس جدید جلب نماید. به طور کلی هدف از آماده سازی عبارت است از تمرکز بخشی حواس فراگیران، معرفی ضمنی غیرمستقیم موضوع درس به ایجاد علاقه و انگیزه و کنجکاوی در دانش آموزان برای یادگیری مطلب جدید.

معلمان مسئولان پدیدآوری موقعیتهایی هستند که در کارآموزان و دانش آموزان ایجاد انگیزه کنندو آنان باید موضوعات درس و سایر مواد آموزشی را به گونه ای آراسته و ترتیب دهند که نیازهای فراگیرندگان برآورده شود.

8- ارائه ی درس:

این قسمت اساس طرح درس را تشکیل می دهد و باید به کاملترین وجه تنظیم گردد. درس جدید باید بر پایه دانسته ها و تجارب قبلی دانش آموزان طراحی و ارایه گردد، بطوریکه ارتباط منطقی درس جدید با مرحله آماده سازی حفظ گردد. مطالب ارایه شده باید دارای پیوستگی و نظم منطقی باشد معلم باید فعالیتهایی را که به روشها و فنون تدریس مربوط می شود در ارایه درس به اختصار مشخص نمایدو تنها نام بردن از عنوان کلی روشها و الگوهای تدریس کافی نیست بلکه لازم است نوع فعالیتهایی را که معلم می خواهد در جریان ارایه انجام دهد در این قسمت قید نماید.

9- فعالیتهای تکمیلی:

انتخاب روش برای انجام فعالیتهای تکمیلی به موضوع و هدف درس بستگی دارد. به عنوان مثال، اگر درسی که ارایه می شود به جمع بندی نیاز دارد معلم باید نوع آن را انتخاب کند، آیا جمع بندی را به طور شفاهی انجام می دهد و یا به صورتهای دیگر و غیره.

برخی از روشهای متداول برای انجام فعالیتهای تکمیلی عبارتند از: خلاصه نویسی روی تابلو(تخته سیاه)، یادداشت نکات درس توسط دانش آموزان، نمایش عروسکی و پوستر، ایفای نقش، سئوال شفاهی، مساله دادن – واحد کار(کارهای تحقیقی، پروژه ) و تکلیف شب.

چنانچه برای تکمیل درس تمرین لازم باشد باید نوع تمرین و چگونگی انجام آن در طرح درس مشخص گردد. مثلاً اگر قرار است دانش آموزان تمرینهای کتاب را انجام دهند، باید تمرینهای مورد نظر با ذکر صفحه در طرح درس قید گردد.

10- ارزشیابی تکوینی:

ارزشیابی تکوینی به معنای ارزشیابی در همه مراحل تهیه برنامه است. در سراسر فرایند تدوین برنامه باید انجام ارزیابی پرداخت و در هیچ شرایطی نباید ارزیابی را وانهاد.

پس از پایان یافتن تدریس ، معلم از نتیجه ی کار خود و میزان آموخته های دانش آموزان ارزشیابی به عمل می آورد. ارزشیابی تکوینی می تواند جزء فعالیتهای تکمیلی نیز به حساب آید مانند بازدید دفترهای تمرین به منظور رفع اشکالهای موجود ، جمع آوری پاسخ های دانش آموزان در مورد سئوال مطرح شده در کلاس ، ثبت اشتباهات دانش آموزان در دفتر جبرانی و دقت در رفتارهایی که نشانه علاقه مندی و یا عدم علاقه دانش آموزان نسبت به درس نیز می تواند در ارزشیابی تکوینی قرار گیرد.

تذکر: زمان بندی طرح درس نیز به تناسب و صلاحدید معلم و توانائی دانش آموزان بر حسب یک جلسه آموزشی بین بندهای 5 تا 10 یعنی قبل از شروع درس، ارزشیابی تشخیصی، آماده سازی، ارایه درس ، فعالیتهای تکمیلی و ارزشیابی تکوینی تقسیم می گردد.

[ جمعه 1388/02/25 ] [ 23:43 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

روشهای نوین تدریس

مقدمه :

تعريف روش:

« روش در مقابل واژه ي لاتيني «متد » به كار مي رود ، وواژه ي متد در فرهنگ فارسي « معين » و فرهنگ انگليسي به فارسي «آريانپور »به :روش ، شيوه ،راه ،طريقه ، طرز ، اسلوب معني شده است . به طور كلي «راه انجام دادن هر كاري » را روش گويند .روش تدريس نيز عبارت از راه منظم ،با قاعده و منطقي براي ارائه درس مي باشد .

تقسيم بندي روش تدريس :

1 ـ روشهاي تاريخي 2 ـ روشهاي نوين « صفوي ، ص 239، 1370)

« اصطلاح تدريس ،اگر چه در متون علوم تربيتي مفهومي آشنا به نظر مي رسد ،اكثر معلمان و مجريان برنامه هاي درسي با معني و ماهيت درست آن آشنايي دارند . برداشتهاي مختلف معلمان از مفهوم تدريس مي تواند در نگرش آنان نسبت به دانش آموزان و نحوه ي كار كردن با آنها تأثيرمثبت يا منفي بر جاي گذارد . برداشت چند گانه از مفهوم تدريس مي تواند دلايل مختلفي داشته باشد ؛از مهمترين آنها ضعف دانش پايه و اختلاف در ترجمه و برداشت نادرست معلمان از ديدگاههاي مختلف تربيتي است. گاهي آشفتگي و اغتشاش در درك مفاهيم تربيتي به حدي است كه بسياري از كارشناسان ، معلمان و دانشجويان اين رشته مفاهيمي چون پرورش ، آموزش ،تدريس و حرفه آموزي را يكي تصور مي كنند وبه جاي هم به كار مي برند . اين مفاهيم اگر چه ممكن است در برخي جهات وجوه مشترك و در هم تنيده داشته باشند ، اصولاً مفاهيم مستقلي هستند و معناي خاص خود را دارند .

پرورش يا تربيت «جرياني است منظم و مستمر كه هدف آن هدايت رشد جسماني ، شناختي ، اخلاقي و اجتماعي يا به طور كلي رشد همه جانبه شخصيت دانش آموزان در جهت كسب و درك معارف بشري و هنجارهاي مورد پذيرش جامعه و نيز كمك به شكوفا شدن استعداد آنان است » (سيف ،1379 ، 28 ) . بر اساس چنين تعريفي پرورش يك نظام است ، نظامي كه كاركرد اساسي اش شكوفا كردن استعداد و تربيت شهرونداني است كه هنجارهاي مورد پذيرش جامعه راكسب كنند و متعهد به ارزشهاي آن باشند . حتي بسياري از صاحب نظران تربيتي كاركردي فراتر از كاركرد ذكر شده براي پرورش قائلند و معتقدند كه القاي ارزشها و سنتها و اخلاقيات پذيرفته شده جامعه به افراد يكي از قديمي ترين ديدگاه پرورشي است ، به جاي چنين كاركردي ،نظام تربيتي بايد رشد مهارتهاي شناختي از قبيل تفكر انتقادي ، تحليل ارزشها و مهارتهاي گروهي را در كانون كاركردهاي خود قرار دهد تا زمينه ي مردم سالاري در جامعه فراهم شود . (ميلر ،1983) گروهي ديگر نيز بر اين باورند كه نظام تربيتي بايد عامل تغيير و تحول اجتماعي باشد . (فريره ، 1972 )

تحليل مفاهيم و كاركردهاي ذكر شده نشان مي دهد كه به هيچ وجه نمي توان مفهوم «پرورش » را با مفاهيمي چون آموزش ،تدريس و يا حرفه آموزي يكي دانست .پرورش مفومي كلي است كه مي تواند ساير مفاهيم را در درون خود جاي دهد .

مفهوم آموزش برخلاف پرورش يك نظام نيست ، بلكه آموزش فعاليتي است هدفدار واز پيش طراحي شده ،كه هدفش فراهم كردن فرصتها و موقعيت هايي است امر يادگيري را در درون يك نظام پرورشي تسهيل كند و سرعت بخشد .بنابراين آموزش وسيله اي است براي پرورش ، نه خود پرورش .آموزش يك فعاليت مشخص و دقيق طراحي شده است ؛پس هدفهاي آن دقيق تر و مشخصتر و زودرستر از هدفهاي پرورشي است .آموزش ممكن است با حضور معلم ويا بدون حضور معلم از طريق فيلم ،راديو ،تلويزيون و ساير رسانه ها صورت گيرد .

مفهوم تدريس به آن قسمت از فعاليت هاي آموزشي كه با حضور معلم در كلاس درس اتفاق مي افتد اطلاق مي شود . تدريس بخشي از آموزش است و همچون آموزش يك سلسله فعاليت هاي منظم ، هدفدار واز پيش تعيين شده را در بر مي گيرد و هدفش ايجاد شرايط مطلوب يادگيري از سوي معلم است . به آن قسمت از فعاليت هاي آموزشي كه به وسيله ي رسانه ها و بدون حضور و تعامل معلم با دانش آموزان صورت مي گيرد به هيچ وجه تدريس گفته نمي شود. بنابر اين آموزش معنايي عامتر از تدريس دارد . به عبارت ديگر مي توان گفت هر تدريسي آموزش است ،ولي هر آموزشي ممكن است تدريس نباشد . چهار ويژگي خاص در تعريف تدريس وجود دارد كه عبارتند از :

الف ) وجود تعامل بين معلم و دانش آموزان

ب) فعاليت بر اساس اهداف معين واز پيش تعيين شده

ج ) طراحي منظم با توجه به موقعيت و امكانات

د) ايجاد فرصت و تسهيل يادگيري . » ( شعباني ،ص 9 ، 1382)

تعريف تدريس :

« تدريس عبارت است از تعامل يا رفتار متقابل معلم و شاگرد ، بر اساس طراحي منظم و هدفدار معلم ،براي ايجاد تغيير در رفتار شاگرد . تدريس مفاهيم مختلف مانند نگرشها ، گرايشها ،باورها ، عادتها و شيوه هاي رفتار وبه طور كلي انواع تغييراتي راكه مي خواهيم در شاگردان ايجاد كنيم، دربر مي گيرد .» (ميرزا محمدي ،ص 17 ، 1383)

روش هاي نوين تدريس

روش كنفـــــرانس ( گــــرد هم آيي )

«اين روش با روش سخنراني تفاوت دارد زيرا در روش سخنراني، معلم مسئول دادن اطلاعات به دانش آموزان است. در حاليكه در اين روش اطلاعات توسط دانش آموزان جمع آوري و ارائه مي گردد. اين روش مي تواند مشخص كند كه دانش آموزان تا چه اندازه مي دانند. اين روش يك موقعيت فعال براي يادگيري به وجود مي آورد. نقش معلم در كنفرانس صرفاً هدايت و اداره كردن جلسه و جلوگيري از مباحثاتي است كه منجر به انحراف از موضوع كنفرانس و روال منطقي آن شود. اين روش براي كليه دروس وسنين مختلف كاربرددارد.

روش شاگــــرد ـ استــــادي

قدمت اين روش به زماني كه انسان مسئوليت آ موزش دهي انسانهاي ديگر را چه از طريق غيررسمي و چه از طريق رسمي به عهده گرفت ،مي رسد .و قدمت آن به صدر اسلام برمي گردد مسجد نخستين موسسه اي بود كه چنين سيستمي را براي تعليم و تربيت مسلمانها به كار برده است. از روشهاي تعليمي كه در روش شاگرد ـ استادي حائز اهميت است , روش حلقه يا مجلس است, كه پيامبر عظيم الشان اسلام از اين روش به مردم آن زمان آموزش مي داد. همه افراد در كودكي دوست دارند نقشي غير از نقش واقعي خود بازي كنند , روش شاگرد ـ استادي به اين نقش خيالي, جامه عمل مي پوشاند. در اين روش به دانش آموزان اجازه داده مي شود كه نقش معلم را ايفا كنند. هدف اساسي اين روش آن است كه شاگرد , معلم گردد و از اين طريق تجارب تازه و ارزشمندي به دست آورد .در اين روش ,در صورت فقدان معلمان متخصص, تعداد زيادي از دانش آموزان مهارت خاص را آموخته اند و مي توان از آنها استفاده كرد.

روش چند حســـي ( مختلط )

استفاده از اين روش مستلزم به كار گرفتن همه حواس است و جريان يادگيري از طريق تمام حواس صورت مي گيرد . از طريق كار بست اين روش مي توان , مطالب و مهارتها را درك كرد , ارتباط موثرتري برقرار كرد , مهارتها و مطالب را از يك موقعيت به موقعيت ديگر تعميم داد. در يادگيري روش چند حسي به طور كلي از همه حواس استفاده مي شود, به بيان ديگر ,يادگيري بصري كه 75 % از مجموع ياد گيري ما از طريق ديدن است , يادگيري سمعي كه 13 % از مجموع يادگيري ما از طريق شنيدن است , لمس كردن , كه 6% از مجموع يادگيري ما از طريق لمس كردن است , چشيدن كه 3% از مجموع يادگيري ما از طريق چشيدن است و بوييدن كه 3% از مجموع يادگيري از طريق بوييدن است.

روش حل مسئلــــه

اين روش يكي از روشهاي فعال تدريس است. اگر نظام آموزشي بخواهد توانايي حل مسئله را به دانش آموزان ياددهد, (البته مسئله به معني مشكل و معضل نيست, به بيان ديگر مسئله موضوعي نيست كه براي ما مشكل ايجاد كند, بلكه رسيدن به هدف در هر اقدامي, به نوعي حل مسئله است, (خورشيدي , غندالي , موفق, 1378) در اين روش آموزش در بستر پژوهش انجام مي شود و منجر به يادگيري اصيل و عميق و پايدار در دانش آموزان مي شود. در اين روش ابتدا معلم بايد مسئله را مشخص, سپس به جمع آوري اطلاعات توسط دانش آموزان پرداخته شود, و بعد از جمع آوري اطلاعات بر اساس اطلاعات جمع آوري شده دانش آموزان فرضيه سازي و در نهايت فرضيه ها را ازمون و نتيجه گيري شود. اگر روش حل مسئله درست انجام شود مي تواند منجر به بارش يا طوفان فكري گردد. يعني اگر معلم روش تدريس حل مسئله را به درستي انجام دهد, دانش آموزان مي كوشند تا براي حل مسئله با استفاده از تمام افكار و انديشه هايي كه دارند, در كلاس راه حلي بيابندو آن را ارائه دهند. به بيان ديگر اگر معلم در روش تدريس حل مسئله به درستي عمل كند, منجر به روش تدريس بارش مغزي نيز مي شود. به طور كلي اگر نظام آموزش و پروش بخواهد در جهت تقويت زمينه هاي بالقوه خلاقيت نقش مهمي ايفا كند همانا بست روشهاي تدريس حل مسئله و بارش فكري در كلاس درس توسط معلمان است.

روش پـــــروژه اي

روش تدريس پروژه اي به دانش آموزان امكان مي دهد تا قدرت مديريت, برنامه ريزي و خود كنترلي را در خودشان ارتقاء بخشند. در اين روش دانش آموزان مي توانند با توجه به علاقه ي خود موضوعي انتخاب و به طور فعالانه در به نتيجه رساندن آن موضوع شركت نمايند. براين اساس در اين روش دانش آموزان ياد مي گيرند كه چگونه به طور منظم و مرحله اي كاري را درس انجام دهند و اين روش باعث تقويت اعتماد به نفس در دانش آموزان مي شود زيرا بين آنها و معلم رابطه صحيح آموزشي بر قرار است و در نهايت اين روش باعث تقويت همكاري, احساس مسئوليت, انضباط كاري صبر و تحمل در انجام امور و تحمل عقايد ديگران و مهارتهاي اساسي پژوهش در دانش آموزان مي شود.

شيــــــوه سخنــــــراني

معلم به طور شفاهي اطلاعات و مفاهيم را , در عرض مدتي كه ممكن است از چند دقيقه تا يك ساعت يا بيشتر طول بكشد, در كلاس ارائه مي دهد. در سخنراني مي توان معلم را با عنوان پيام دهنده و دانش آموز را به عنوان پيام گيرنده تصور كرد. از اين نظر سخنراني شيوه اي است يك سويه, براي انتقال اطلاعات, كه معمولاً فراگير در آن نقش غير فعالي دارد. محتواي سخنراني را معلم قبل از ورود به كلاس تعيين مي كند.

شيوه بازگويـــي

بازگويي شيوه اي است كه معلم بكار مي برد تا فرگير را در بياد سپردن اشعار, قواعد, فرمولها, تعاريف و اصطلاحات تشويق كند. در بازگويي معمولاً معلم از دانش آموز انتظار دارد كه موضوع بياد سپرد را كلمه به كلمه بيان كند. شيوه بازگويي مطالب, با آنكه اغلب در كلاسها مورد استفاده قرار مي گيرد, ولي متاسفانه ضرورتاً دلالت بر تحقق يادگيري نمي كند. كاربرد اين شيوه تنها نشان مي دهد كه دانش آموز مطالب مورد نظر را بياد سپرده است. گاهي هدف معلم اساساً اين است كه دانش آموز موضوعي را بخاطر بسپارد تا براي درك مفهوم خاصي از آن را بكار برد, در اين روش صورت بكار گرفتن اين شيوه ممكن است مفيد باشد.

شيـــــوه پــــرسش و پاســـــخ

شيوه پرسش و پاسخ شيوه اي است كه معلم به وسيله آن فراگير را به تفكر در باره مفهومي جديد يا بيان مطالبي فرا گرفته شده نشويق مي كند. معلم, وقتي كه مي خواهد مفهوم دقيقي را در كلاس مطرح نمايد يا توجه فراگيران را به موضوعي جلب كند شيوه پرسش و پاسخ را به كار مي برد و نيز بدين وسيله فراگير را تشويق مي كند تا اطلاع خود را درباره موضوعي بيان كند ممكن است براي مرور كردن مطالبي كه قبلاً تدريس شده اند مفيد باشد, يا وسيله خوبي براي ارزشيابي ميزان درك فراگير از مفهوم مورد نظر باشد.

شيوه تمــــريني

معلم معمولاً بوسيله تمرين, فراگير را به تكرار مطلب يا كاربرد آن تشويق مي كند تا فراگير در موضوع مورد نظر تبحر لازم را كسب كند. مثلاً معلم انگليسي از فراگير مي خواهد كه با تكرار شفاهي اصطلاحات, تلفظ صحيح آنها را فراگيرد, يا بعد از يافتن طرز ساختن جملات شرطي, پنج جمله شرطي بسازد. ممكن است معلم رياضي , پس از درس دادن مفهوم مشتق و طرز مشتق گيري از توابع, از دانش آموزان بخواهد كه ده مسئله در رابطه با اين موضوع حل كنند. در تمام موارد بالا معلم, با استفاده از شيوه تمريني, دانش آموزان را به تكرار يا كاربرد مفاهيم مورد نظر تشويق مي كند.

شيـــــوه بحثــــي

در شيوه بحثي, دانش آموزان فعالانه در يادگيري شركت مي كنند و مفهوم مورد نظر را از يكديگر مي آموزند. در اين شيوه معلم را مي توان به عنوان محرك, شروع كننده بحث و راهنما تصور كرد. معلم طوري سوال يا مسئله را مطرح مي كند كه دانش آموزان را به پاسخگويي يا حل مسئله تشويق كند. اين شيوه در دو مورد زير, كاربرد خاصي دارد:

۱- موقعي كه معلم مي خواهد مفهوم جديدي را به فراگيران بياموزد ( مانند موقعيت بالا )و انتظار دارد كه همه آنها مفهوم را به شكلي واحد در يابند در اين صورت معلم سعي مي كند كه بحث را به جهتي بكشاند كه شكل صحيح مفهوم از آن نتيجه گيري شود.

۲- هدف معلم اين است كه ذهن دانش آموز را به تكاپو وجستجو وادارد. در اين صورت معلم مسئله اي را عنوان مي كند كه تا دانش آموزان راه حل آن را پيشنهاد كنند. در اين موقعيت معلم سعي مي كند كه موضوع بحث را به دلخواه خود كنترل نكند, تا راه حلي را كه خود در نظر دارد به كلاس تحميل نكرده باشد.

شيــــوه نمايشــــي

در اين شيوه معلم معمولاً, براي فهماندن مطلبي خاص به فرا گيران, از وسايل و اشياء گوناگون استفاده مي كند. در صورتي كه معلم نتواند براي فهماندن مطلب درسي آزمايش انجام دهد, شيوه نمايشي مي تواند شيوه خوبي براي روشن تر كردن مفهوم براي فراگيران باشد.

شيــــوه آزمايشـــي ( روش اجرا كردن يا يادگيري بوسيله عمل )

آزمايش فعاليتي است كه در جريان آن فراگيران با به كار بردن وسايل و مواد بخصوصي در باره مفهومي خاص عملاً تجربه كسب مي كنند. آزمايش معمولاً در آزمايشگاه انجام ميگيرد, اما نداشتن آزمايشگاه مجهز يا وسايل مناسب در مدرسه نبايد دليلي براي انجام ندادن آزمايش در كلاس وسايل بسيار ساده اي لازم است كه معلم و حتي دانش آموز مي تواند به آساني آنها را تهيه كند. آزمايش, گاهي به منظور آشنا كردن دانش آموزان با جنبه هاي عملي يك مفهوم, مورد استفاده قرار مي گيرد. براي اينكار معلم دستور عمل انجام آزمايش را در اختيار فراگيران مي گذارد و انتظار دارد كه دانش آموزان با استفاده از دستور كار سرانجام به نتيجه يكساني برسند. در موارد ديگر آزمايش به منظور فراهم آوردن محيطي مناسب براي حل مسئله تلقي مي شود. در اينصورت معلم جهت كلي فعاليت را مشخص مي كند و فراگيران را بر آن مي دارد تا در اجراي آزمايش به طور مستقل تصميم گيري و نتيجه گيري كنند. آزمايش براي تدريس مفاهيم علوم تجربي به ويژه فيزيك, بسيار لازم است و بدون آن دانش آموز نمي تواند مفاهيم مورد نظر را به درستي فراگيرد.

شيــــوه گـــــردش علمـــــي

گردش علمي به دانش آموزان امكان مي دهد كه از طريق مشاهده طبيعت, وقايع, فعاليت ها, اشياء و مردم تجزيه علمي بدست آورد. در گردش علمي دانش آموزان با مشاهده واقعيتها مي توانند مفاهيمي را كه در در كلاس مورد بحث قرار مي گيرد, بهتر در ذهن خود بپرورانند و معلم مي تواند با استفاده از اين شيوه كنجكاوي فراگيران را درباره موضوعي خاص بر انگيزد. در بعضي موارد, مي توان از گردش علمي براي جمع آوري اطلاعات لازم براي انجام گرفتن آزمايش, يا يك پروژه, بهره گرفت. مثلاً اگر هدف درس( شناختن كانيهاي داراي ارزش اقتصادي ) باشد مي توان دانش آموزان را به چند معدن برد تا كانيهاي مختلف را جمع آوري كنند و آنها را در كلاس, بعد از آزمايشهاي لازم, بشناسند.

استفاده از منابـــــع ديداري و شنيــــداري

استفاده از منابع ديداري و شنيداري در تدريس را در حقيقت نمي توان شيوه مستقل و مجزا دانست. معلم در هر گونه تدريسي ميث تواند از وسايل ديداري و شنيداري كمك بگيرد. گاهي مي توان در تدريس از وسايلي نظير راديو , تلويزيون و ضبط و پخش صوت, نمودار و نقشه استفاده كرد. مثلاً معلم در هنگام سخنراني ممكن است از عكس استفاده كند, يا براي نمايش دادن يك رابطه علمي از نمودار كمك بگيرد. در مواردي كه معلم مي خواهد يك موضوع اجتماعي را تدريس كند, ممكن است بحث راديويي مناسبي را كه روي نوار ضبط شده است براي فراگيران پخش كند.به طوركلي كاربرد صحيح منابع ديداري و شنيداري براي بر انگيختن كنجكاوي دانش آموزان و تشويق آنها به فراگيران بسيار موثر است.

الگــــوي كاوشگــــري به شيوه حقـــــوقي

اين الگو براي كمك به دانش آموزان در بررسي مسايل اجتماعي از قبل عدالت , برابري, فقر, قدرت, تقويت رشد عمومي و اجتماعي آنها براي توجيه و حل اينگونه مسايل به شيوه مذاكره است. در اين الگو معلم آغازگر, كنترل كننده جو براي ايجاد يك فضاي مثبت كاري و عقلي, باز و پويا است و به فراگيران تفهيم مي كند كه يكديگر را مستقيم ارزيابي ننمايند, و به عقايد و نظرات همديگر احترام بگذارند. اين الگو بيشتر براي دوره هاي دبيرستان و دانشگاه كاربرد دارد و در نهايت باعث تقويت روحيه همدلي, قضاوت منطقي در خصوص مسائل اجتماعي تحليل مناسب مسائل روز و تقويت كار دسته جمعي در دانش آموزان مي شود. مثال: فرض كنيد بعضي از دانش آموزان با سهميه اي شدن كنكور سراسري مخالف هستند , معلم از طريق شركت سهامي فكر با دانش آموزان به بررسي اين مهم مي پردازد و در نهايت به كمك خود دانش آموزان آنها را قانع مي نمايد.

الگــــوي آمــــوختن كنتـــــرل خود

هدف اين الگو ايجاد تغيير رفتار مناسب در دانش آموزان است. مثال: دانش آموزي كه در امتحان دچار اضطراب مي شود يا از درس رياضي مي ترسد, به او مي آموزد كه چگونه رفتار خود را تغيير داده و موجب كاهش اين اضطراب و ترس در خود شود. در اين الگو معلم حامي دانش آموزان است و يك فضاي مثبت ايجاد مي كند تا آنها به اصلاح رفتار خود بپردازند. اين الگو در سنين مختلف و همه دوره هاي تحصيلي كاربرد دارد, و در نهايت دانش آموزان را قادر به توصيف, توضيح, پيش بيني, كنترل و تغيير رفتار خود مي نمايد. بطور كلي معلم از طريق اين الگو مي تواند تغييرات مطلوب را در رفتار دانش آموزان ايجاد نمايد.

الگــــــــوي ايفاي نقش

هدف اين الگو ,رشد همدلي با ديگران و بررسي مسايل وواقعيت ها و ارزشهاي اجتماعي در عمل است. اين الگو مي تواند باب افتتاح گفتگو در باره ي ارزشها و چگونگي اثر آنها در زندگي روزانه باشد . در اين الگو معلم مسئول شروع و هدايت دانش آموزان است. به نحوي كه آنها را قادر به تحليل رفتار, ارزشهاي فردي, همدلي, حل مسائل ميان فردي ,نقش ارزشها در مسائل اجتماعي و آسودگي در ابراز عقايد نمايد. اين الگو در همه برنامه هاي آموزشي و پرورشي و سنين مختلف كار برد دارد. بطور كلي اين الگو باعث افزايش فهم دانش آموزان در بهبود و گسترش ارزشهاي اجتماعي مي شود. براي مثال: معلم مي تواند از طريق اين الگو مسائل خوب و بد اجتماعي و يا رفتارهاي خوب و بد را توسط دانش آموزان به نمايش بگذارد و سپس در مورد آن به كمك فراگيران به بحث و ارزشيابي بپردازد. بدين ترتيب معلم از طريق عمل ( نمايش ) به بررسي مسائل اجتماعي, رفتاري و ارزشيابي آن توسط دانش آموزان مي پردازد.

روش كارگاهـــــــي

روش تدريس كارگاهــــي يكي از روشهاي موثر ياددهي و يادگيري است كه در بيشتر موارد با روش سخنراني,سمينار, كنفرانس و سمپوزيوم يكسان بكار برده مي شود. براي درك بهتر روش كارگاهي ابتدا به مفاهيم ذكر شده مي پردازيم و سپس روش كارگاهي را شرح مي دهيم.

روش سخنــــراني

قبلاً تشريح شده و در اينجا از شرح آن خودداري مي نماييم.

سمينـــــار

عده اي صاحب نظر هستند, كه دور هم جمع شده و تبادل نظر مي كنند. (البته تعداد افراددر سمينار محدود باشد, حداكثر 100نفر كه به گروههاي كوچك 10الي 15نفري تقسيم مي شود و تبادل نظر مي كنند و در نهايت كل گروهها به تبادل نظر مي پردازند )

كنفــــــــرانس

محققي به نظريه اي رسيده است, آن را براي ديگران مطرح مي كند.

سمپـــــــوزيــــــوم

مانند سمينار است و تنها تفاوت آن با سمينار در اين است كه افرادي كه در سمپوزيوم شركت مي كنند تخصصي تر سطح آگاهي آنها از ديگران برتر است ( در سطح بالاتري از سمينار قرار دارد.)

روش تدريس كارگاهـــــي

مــــــــرحله ارایه درس کــــــوتاه

اين مرحله مباني نظري مورد بحث توسط مدرس كارگاه تبيين و تحليل مي شود.

مــــرحله فعاليت و كار

دانش آموزان, دانشجويان و يا كارورزان و مربيان شركت كننده در كارگاه به گروههاي كوچك 2 الي 3 نفره يا انفرادي تقسيم و بر روی موضوعات تعیین شده فعالیت می نمایند.

مـــرحله مشاركت

در اين مرحله مجدداً دانش آموزان شركت كننده در كارگاه كه به گروههاي 2 الي 3 نفره يا انفرادي تقسيم شده بودند, دور هم جمع مي شوند, كه به بحث و بررسي جمع بندي موضوعات تعيين شده مي پردازد. ( حداكثر زمان اين مرحله از كل زمان كارگاه است). بديهي است كه در اجراي كلاس كارگاه آموزش بايد از روش مهارت آموزي (ابتدا و انتهاي فعاليت كاملاً مشخص شده است) سود جست. كاربست روش تدريس كارگاهي مي تواند نتايج آموزش را تضمين كند. البته با رعايت نكات زير:

مرحله درسي كوتاه و فشرده:

۱) معلم ابتدا اهداف و انتظاراتي كه از كارورزان و دانش آموزان دارد, دقيقاً بيان و تحليل مي نمايد و از طريق آزمون تشخيصي, رفتار ورودي آنها را مي سنجد.

۲) معلم مباني نظري هر محور كلي را در سالن عمومي تبيين و تحليل نموده و به رفع اشكالات كارورزان يا دانش آموزان در ابعاد نظري مي پردازد . البته بهتر است قبل از تشكيل كارگاه مباني نظري را ( به منظور تسلط دانش آموزان ) براي آنها ارسال كند.

۳) سپس معلم ( مدرس) دانش آموزان را به گروههاي كوچك كاري تقسيم نموده و يك نفر به عنوان مسئول و گزارشگر و يك نفر به عنوان منشي انتخاب كه جلسات كارگاهي را اداره و نكات كليدي را يادداشت نمايند.

۴) زمان بهينه براي اين مرحله حداكثر معادل كل زمان كارگاه آموزشي است.

مرحله فعاليت گروهي و انجام وظايف انفرادي:

۱) در اين مرحله كار مسئول گروه كاري , همانا استخراج مفاهيم كليدي بر اساس مباحثات همه كارورزان است, سپس منشي گروه كاري كليه نكات كليدي را (كه در مورد توافق اكثريت گروه است) نوشته و طبقه بندي مي نمايد. شايسته است كه منشي جلسه كليه نكات مطروحه را بر روي تابلو نوشته تا كليه دانش آموزان آنها را مشاهده و سرانجام پس از نهايي شدن روي كاغذ منعكس نمايد.

۲) زمان بهينه براي اين مرحله حداكثر معادل كل زمان كارگاه آموزشي است.

۳) محل تشكيل گروههاي كاري بايد جدا از يكديگر باشد.

مرحله مشاركت و جمع بندي:

1) كليه دانش آموزان در سالن عمومي جمع شده و سپس مسئولين گروههاي كاري به ترتيب گزارشي از نتايج مباحثات بر روي موضوعات مطروحه را ارائه و سپس نكات كليدي مشخص و توصيه هاي كاربردي به عمل مي آورند.

2) زمان بهينه براي اين مرحله همان حداكثر معادل كل زمان كارگاه آموزشي است. در پايان يعني مرحله ارزشيابي و بازخورد كارگاه, مدرس به اجراي آزمون پس خروجي پرداخته و آن را با آزمون پيش ورودي مقايسه مي نمايد و نگرش دانش آموزان را نسبت به كارگاه ( البته بدون ذكر نام ) دريافت مي كند.

الگـــــوي دريافت مفهـــــوم

اين الگو براي ياد دادن نحوه طبقه بندي كردن, نحوه فكر كردن و چگونگي دريافت مفهوم به دانش آموزان اهميت دارد. در اين الگو معلم به عنوان حامي و هدايت گر فرضيه هاي دانش آموزان است به نحوي كه از قبل مفاهيم را انتخاب و در نمونه هاي مثبت و منفي سازمان مي دهد و فراگيران را جهت نيل به اين مفهوم هدايت مي كند. اين الگو دانش آموزان قادر به مفهوم سازي پيشرفته, مفاهيم خاص, استدلال استقرايي, تسلط و آگاهي به چشم اندازها, دورنماها, تحمل ابهام و حساسيت به استدلال منطقي در ارتباطات مي نمايد. مراحل الگوي تدريس دريافت مفهوم به شرح زير است:

· عـــرضه مطالب و شناسايي مفهــــوم

· آزمـــون دستيابــي به مفهـــــوم

· تحليل راهبــردهاي تفكــر

الگــــوي تفكـــــر استقرايــــي

اين الگو باعث بهبود ظرفيت تفكر, گردآوري, سازماندهي و كنترل اطلاعات و نام گذاري مفاهيم ميشود. به بيان ديگر اين الگو بتعث گرآوري اطلاعات سازماندهي و كنترل مطالب ميشود. در اين الگو معلم آغازگر فعاليت است, زيرا فعاليتها از قبل به وسيله معلم تعيين مي شوند, اما جو همكاري و دوستانه بين معلم و شاگردان وجود دارد. تماس يكايك دانش آموزان براي دسترسي به اطلاعات فراهم نمايد. اين الگو منجر به افزايش آگاهي فردي و رشد خود كنترلي دانش آموزان مي گردد و در همه سطوح تحصيلي كاربرد دارد. مــــراحل تدريس الگوي تفكر استقرايــــي عبارتند از:

· تكوين مفهـــوم

· تفسيــــر مطالــــب

· كاربــــرد اصــــول يا عقايد

الگـــوي آمــــوزش كاوشگــــري

اين الگو باعث تقويت استدلال فراگيران, شناخت مفاهيم, فرضيه ها و آزمون آنها در دانش آموزان مي شود. در اين الگو جو همكاري بين معلم و شاگردان وجود دارد, ولي سيستم اجتماعي بيشتر توسط معلم به ترقيب فراگيران جهت آغاز كاوشگري مي پردازد و شيوه ها ي كاوشگري را به آنها ياد مي دهد, اين الگو منجر به يادگيري و تقويت مهارتهاي جريان علمي, كاوشگري خلاق, تقويت روح خلاقيت, استقلال در ياد گيري, تحمل ابهام و موقتي بودن دانش در دانش آموزان مي شود.

مـــراحل تدريس الگــو عبارت است از :

· مواجه نمودن فرگيران با مسئله

· گردآوري داده ها در خصوص مسئله و اثبات آن

· طبقــــه بندي داده ها (اطلاعـــات)

· تجـــــزيه و تحليـــل داده ها

· تحليل جـريان كاوش

الگـــوي پيش سازمـــان دهنـــده

اين الگو باعث يادگيري با معنا در دانش آموزان مي شود و در آن معلم, ساخت ذهني را در دست دارد و همواره مطالب قبلي تميز دهنده را در دست دارد و همواره مطالب يادگيري را به سازمان دهندگان ارتباط مي دهد و به شاگردان كمك مي كند تا مطالب جديد را از مطالب قبلي تميز دهند اين الگو منجر به تقويت مفاهيم, درون سازي معني دار اطلاعات و افكار, عادت به تفكر منظم و منطقي و تقويت روحيه كاوشگري در دانش آموزان مي شود, و براي كليه سطوح تحصيلي مناسب است. مـــراحل پيش سازمان دهنده:

۱- از طريق روشن كردن منظور درس به وسيله مثال و تكرار.

۲- ارائه مطالب , يا وظيفه مورد نظر براي دانش آموزان با يك نظم منطقي.

۳- تحكيم سازمان شناخت از طريق يادگيري فعال و توافق مجدد و يك نظم منطقي.

۴- تحكيم سازمان شناخت از طريق يادگيري فعال و توافق مجدد و يكپارچه.

الگوي يادسپاري

اين الگو باعث تاكيد بر پردازش اطلاعات, افزايش يادسپاري و دروني كردن اطلاعات در دانش آموزان مي شود. معلم و شاگردان بصورت يك گروه براي دادن مطالب جديدجهت يادسپاري تلاش مي كنند.اين الگو نياز به عكس, وسايل مجسم , فيلم و ساير مطالب ديداري و شنيداري دارد. معلم شاگردان را در تعيين موضوعها, جهتها و تصويرهاي كليدي ياري مي كند.اين الگو دانش آموزان را در تسلط بر حقايق و افكار سيستمي براي يادسپاري تقويت قدرت ذهني و افزايش يادسپاري كمك و در تمام مراحل و سنين كاربرد دارد. مراحل تدريس اين الگو عبارت است از:

۱- توجه به مطالبي كه بايد يادسپاري شوند. از طريق خط كشيدن زير آنها و ...

۲- ايجاد ارتباط از طريق فنون كلمه كليدي و كلمه جايگــــزين

۳- بسط تصاويــــــر

۴- تمــــرين و ياد آوري به منظور آموخته شدن كامل

الگوي رشد عقلي

اين الگو باعث سازگاري و متناسب نمودن آموزش با مراحل رشد فراگيران ميشود. در اين الگو كاوشگري در جوي اجتماعي و عقلي آزاد همراه است. معلم بايد جو تسهيل كننده اي ايجاد تا شاگرد احساس خود را آزادانه بيان كند. اين الگو منجر به تقويت جنبه هاي انتخابي رشد شناختي و جنبه هاي عاطفي و اجتماعي در دانش آموزان مي شود.مـراحل تدريس الگو عبارتند از:

۱- به وجود آوردن موقعيتي كه مطابق رشد دانش آموز باشد.

۲- كاوشگري از طريق دريافت پاسخهاي دانش آموزان.

۳- انتقال از طريق بررسي استدلال دانش آموزان.

الگوي كاوشگري علمي

اين الگو باعث آموزش علمي به سبكهاي مشخص و آموزش مفاهيم بنيادي در دانش آموزان مي گردد . رسالت معلم در اين الگو پرورش كاوشگري , ايجاد جوي توام با همكاري و داشتن انعطاف است. اين الگو منجر به دانش علمي تعهد به كاوشگري علمي, ژرف انديشي و روح مهارت همكاري در دانش آموزان مي شود. مـراحل اين الگو عبارتند از:

۱- فراهم آوردن زمينه جسنجو براي دانش آموزان .

۲- تعيين مسئله از سوي دانش آموزان .

۳- مشخص كردن مسئله در هر جستجو توسط دانش آموزان .

۴- دانش آموزان حدس در خصوص راههاي توضيح مشكل مي پردازند.

الـگــــوي تدريس غيـــــر مستقيم

اين الگو باعث مشاركت فراگيران در يادگيري شده و به آنها ياد مي دهد كه چگونه خود را به فراگيري مطالب پرداخته و مسائل را حل نمايند. معلم نقش هادي, راهنما و تسهيل كننده را دارد و دانش آموز آغاز كننده به نحوي كه معلم به دانش آموزان كمك مي كند تا مسائل را تعريف و براي حل موفقيت آميز آنها اقدام نمايند. همچنين معلم بايستي مكاني آرام توام با جو مثبت و اطلاعات مورد نياز براي دانش آموزان فراهم نمايد. اين الگو دانش آموزان را قادر به افزايش آگاهي فردي, رشد خود, هدفهاي اجتماعي و تحصيلي متنوع مي نمايد. مراحل تدريس اين الگو عبارتند از:

۱- تعريف موقعيت توسط فراگير به نحوي كه معلم ابراز احساسات را ترغيب مي كند.

۲- كشف مشكل بوسيله دانش آموزان .

۳- رشد بينش توسط بحث دانش آموزان در باره مسئله و حمايت معلم از آنها.

۴- برنامه ريزي و تصميم گيري توسط دانش آموزان .

۵- يكپارچگي از طريق توسعه بينش دانش آموزان در خصوص مسئله و حمايت معلم از آنها.

الگـــوي بدايع پــــردازي ( افـــزايش تفكــــر خلاق )

هدف اين الگو افزايش تفكر خلاق و مشكل گشايي در مواقع خاص, بر هم زدن سنتهاي متداول و گسترش افقهاي فردي و اجتماعي در دانش آموزان است. معلم سوالاتي از دانش آموزان مي نمايد, ولي پاسخ دانش آموزان كاملاً باز است و معلم بايستي كمك كند تا شاگردان تفكر خود را بسط دهند اين الگو باعث رشد خلاقيت و نوع آوري, همبستگي گروه و بر هم زدن سنتها در نزد انظار مي شود.

مراحل تدريس الگو عبارتنداز:

۱- توصيف وضعيت جديد به كمك معلم

۲- قياس مستقيم به نحوي كه معلم قياس مستقيم ( مقايسه ساده از دو موجود يا دو مفهوم) را پيشنهاد و از شاگردان مي خواهد آنها را توصيف كنند.

۳- قياس شخصي به نحويكه معلم شاگردان را به قياس مستقيم ( شدن) ترغيب ميكند.

۴- مقايسه قياسهـــا از طــــــريق شاگردان

۵- تــوضيح تفاوتها به كمك شاگــردان

۶- اكتشاف به كمك شاگــردان

۷- قياس زايي، شاگردان مجدد به بيان شباهتها و تفاوتهاي قياس مي پردازند.

الگــــوي آگاهي يابي

اهداف اين الگو كمك به دانش آموزان براي توسعه آگاهي از توانايي هاي خويشتن در تفكر و احساسات گروهي, مناسب انساني و ايجاد تصور ذهني از خود است. معلم بايد در اين الگو انعطاف پذير باشد. اين الگو منجر به افزايش آگاهي، خود يك پارچگي روابط ميان فردي مي شود. مــــراحل اين الگو عبارتند از :

۱- مشخص كردن تكليف براي شاگردان از طريق ايجاد محيط امن براي آنها

۲- بحث و تحليل در خصوص گام اول

الگـــــوي ديــــدار در كــــلاس درس

اين الگو براي كمك به فراگيران در پذيرش مسئوليت رفتار و شرايط اجتماعي است معلم بايستي داراي شخصيتي صميمي و ماهر در فنون بحث ميان فردي باشد و بيشتر اقدامات كنترل, ولي با دانش آموزان سهيم است. اين الگو باعث استقلال و خود محبت دهي و آزاد انديشي مي شود. مــــراحل الگو عبارتند از:

۱- استقرار فضايي از پذيرش مشاركت ( تشويق دانش آموزان براي مشاركت و سخن گفتن)

۲- طرح مسئله براي بحث بوسيله دانش آموزان يا معلم و بررسي پيامدهاي آن

۳- بررسي قضاوت ارزشي توسط فراگيران در خصوص مسئله

۴- تعيين اقدام ديگر جايگزين از طريق توافق دانش آموزان كه كدام مسئله را پيگيري نمايند.

۵- التزام علمي دانش آموزان در برابر جمع

۶- پيگيري رفتاري از طريق سنجش رفتارهاي جديد ايجاد شده در دانش آموزان .

الگــــوي پــــژوهش گـــروهي ( تفحص گــــروهي )

اين الگو براي كمك به دانش آموزان در تقويت مردم سالاري, تشريك مساعي و آموزش آنها از طريق همكاري كاوشگرانه در فهم و مسائل اجتماعي و تحصيلي است در اين الگو معلم مانند يك مشاور عمل مي كند و بايستي بتواند به درخواستهاي دانش آموزان پاسخ دهد و به كمك آنها نيازمنديهاي آموزش را فراهم آورد. اين الگو نيازمند يك جو مثبت براي استدلال و مذاكره مي باشد و در همه سنين و سطوح تحصيلي و انجام كارهاي گروهي كاربرد مناسبي دارد. اين الگو در نهايت منجر به كاوشگري منظم , كنترل و پويش موثر گروهي, تقسيم كار, مردم سالاري, تعهد و تمايل نسبت به كاوشگري و هم كوششي در دانش آموزان مي شود.

الگــــوي آمــــوزش آزمايشگاهــــي

اين الگو باعث افزايش فهم اجتماعي , مهارت , توانايي يادگيري و تقويت كار گروهي در دانش آموزان مي شود. معلم در اين الگو نقش مشاور را ايفا نموده و دانش آموزان را حمايت مي نمايد. در نهايت منجر به تقويت يادگيري و آموزش در بستر پژوهش در آنها مي شود. اين الگو براي كليه دروس به ويژه علوم دقيقه و در تمام دوره هاي تحصيلي و سنين مختلف كاربرد دارد.

الگـــوي كاوشگـــــري علـــوم اجتماعـــــي

اين الگو باعث درك مسائل اجتماعي, از قبيل مردم شناسي, جامعه شناسي, فرهنگ شناسي, مهارت عقلي, آموختن اطلاعات, تشكيل مفاهيم و استفاده مناسب از مفاهيم در دانش آموزان مي شود. در اين الگو معلم موقعيت كاوشگري را ايجاد و از دانش آموزان مي خواهد تا به بررسي و نتيجه گيري در مورد آن بپردازند. اين الگو در تمام سنين و دوره هاي تحصيلي به ويژه در درس علوم اجتماعي كاربرد دارد. و در نهايت باعث تقويت فهم و درك دانش آموزان در خصوص مسائل اجتماعي مي شود.

الگـــوي يادگيـــــــري در حد تسلط آمـــــــوزش مستقيـــم

(نظــــريه اجتماعــــي يادگيــــري )

هدف اين الگو ايجاد و تقويت مهارتهاي اساسي, مطالب آموختني از ساده به مشكل و دادن مطالب درسي به صورت انفرادي به دانش آموزان و استفاده از تكنولوژي ديداري و شنيداري و دانش آموزان است. در اين الگو معلم حامي دانش آموزان است و به آنها كمك مي كند تا مستقل ياد بگيرند. اين الگو در نهايت دانش آموزان را قادر به تسلط بر محتواي علمي, تقويت انگيزه درس خواندن, توانايي كنترل خود و تقويت عزت نفس مي نمايد. اين الگو در همه دوره هاي آموزشي و سنين مختلف كاربرد دارد.

الگـــوي آمــــوزش براي رشد مفهــــوم و مهـــارت

اين الگو معمولاً به دو صورت زير است:

۱- الگوي نظريه و عمل:

مانند يك مهارت رياضي كه در آن مهارت با نشان دادن ممارست, باز خورد و نظارت در هم مي آميزد تا دانش آموز بر آن مهارت تسلط يابد.

۲- شبيه سازي كه از توصيف موقعيت هاي زندگي ايجاد مي شود.

مثال :معلم در درس جغرافيا, كره زمين است و يا از مولاژ استفاده مي كند و اندامها و دستگاه هاي مختلف بدن انسان را نشان مي دهد. در اين الگو معلم نقش هادي و راهنما را دارد و بايستي يادگيري با تشكيل شركت سهامي فكر بين دانش آموزان و معلم انجام گيرد اين الگو در همه سنين و سطوح تحصيلي كاربرد دارد و در نهايت باعث افزايش مفاهيم و مهارتهاي آگاهي درباره سيستمهاي اجتماعي, همدردي, آگاهي از تنش تغيير و احساس اثر بخشي در دانش آموزان مي شود.»(محمدي ، ص49 ، 1383 )

منابع:

1 ـ سنگري،محمد رضاو...، 1383 ،طراحي آموزشي فارسي اول دبستان (بخوانيم و بنويسيم)،تهران ، انتشارات مدرسه .

2 ـ شعباني ،حسن ، 1385، مهارتهاي آموزشي روشها و فنون تدريس ، تهران ، سمت .

3 ـ صفوي ،امان الله ، 1370 ، كليات روشها و فنون تدريس ، تهران ، نشر معاصر .

4 ـ ميرزا محمدي ، محمد حسن ، 1383 ، كتاب ارشد ، تهران ، پوران پژوهش .

[ جمعه 1388/02/25 ] [ 23:32 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

آموزش رفتن توالت به کودکان

آموزش رفتن توالت به کودکان

والدين دوست دارند فرزندشان، مهارت‌ها را سريع و حتي زودتر از زمان مقرر خود بياموزد، اما آموزش بعضي نكات نيازمند صبر و حوصله و فرارسيدن زمان مناسب آن است.

آموزش استفاده از «توالت» يكي از همين نكات است كه اغلب والدين با مشكلات متعددي براي آموزش آن روبه‌رو هستند؛ تا حدي كه باعث كلافگي خود و فرزندشان مي‌شود. آنچه در پي مي‌آيد؛ نگاهي است به زمان و شيوه مناسب آموزش اين مهارت به كودكان.

به‌طور معمول بهترين زمان براي آموزش استفاده از توالت به كودكان، سن 2 سالگي است؛ اما اين قانون كلي براي همه كودكان نيست.

بسياري از كودكان زودتر و يا ديرتر از دو سالگي، استفاده از توالت براي اجابت مزاج را مي‌پذيرند. بنابراين مي‌توان اين‌طور نتيجه گرفت كه كودكان از جهت ويژگي‌هاي فردي متفاوت بوده و همين تفاوت، عامل اصلي پذيرش اين تحول است.

تا بيست ماهگي مثانه كودكان به آن اندازه كه بايد پر نمي‌شود تا اضطراري براي تخليه آن احساس كنند، از طرفي عادت كرده‌اند كه بدون اراده و تفكر در هر زمان، نياز خود را برطرف كنند. بنابراين تا اين سن، آموزش استفاده از توالت كمي مشكل است.

اما پس از اين سن، از آن‌جايي كه وضعيت كودك به‌ويژه تغذيه او تقريباً شبيه به افراد بزرگسال مي‌شود، بنابراين دفع ادرار و مدفوع او نيز از الگويي جديد پيروي مي‌كند و كم‌كم كودكان اضطرار در اجابت مزاج را احساس مي‌كنند.

اين زمان، شاخص‌ترين زمان براي شروع آموزش است. در نخستين گام بايد براي كودك الگوسازي كرد و با صبر و حوصله آموزش را پيش برد. براي جلب توجه كودك، بايد از شيوه‌هاي گوناگون استفاده كرد. مثلاً هنگامي كه تصميم داريد، دستشويي برويد او را به نحوي متوجه حركت خود بكنيد.

يكي ديگر از نكات مورد توجه، انتخاب فصل مناسب براي آموزش است. به عقيده روانشناسان بهترين فصل، فصل تابستان است، چرا كه والدين بدون دغدغه سرما خوردن كودك، مي‌توانند كمي آزادانه‌تر عمل كنند.

يكي ديگر از نكات قابل ذكر، تفاوت سرعت فراگيري در پسرها و دخترها است. پسرها ديرتر از دخترها استفاده از توالت را فرامي‌گيرند كه اين علاوه بر تفاوت در ضريب هوشي دخترها نسبت به پسرها، به ساختار فيزيكي بدن پسرها نيز مرتبط است؛ چرا كه اولاً پسرها در اين سن از نظر فيزيكي ضعيف‌تر از دخترها هستند و درثاني نشستن را ديرتر از دخترها فرا مي‌گيرند.

اين عوامل اصلي‌ترين دلايل كند بودن فراگيري استفاده از توالت در پسرها است. بنابراين نبايد روند فراگيري دخترها و پسرها را مقايسه كرده و بي‌دليل نگران شد.

آمادگي پذيرش

كودك براي آموزش بايد از جهت روحي- رواني و سلامت جسمي در شرايط مناسبي قرار داشته باشد تا بتواند به‌خوبي اين تغيير را پذيرا شود. اين علايم نشان‌دهنده آمادگي كودك براي پذيرش تحول است:

تر نكردن پوشك حداقل براي دو تا سه ساعت در روز و افزايش تدريجي اين زمان.

توجه نشان دادن به دستشويي رفتن ديگران و راه افتادن به دنبال آنها براي تقليد از آنها.

تنظيم زمان دفع مدفوع مثلاً پس از صبحانه به مدت حداقل يك هفته تا ده روز.

نشان دادن نياز به دفع مدفوع يا ادرار به شيوه‌هاي مختلف مثل رفتن در آغوش مادر و نشان دادن ناراحتي خود.

احساس ناراحتي پس از تر شدن و گريه براي تعويض پوشك.

به تعويق انداختن آموزش
در مواردي به دليل بروز شرايطي خاص، بايد زمان شروع اين آموزش را به تعويق انداخت. در غير اين صورت كودك دلزده شده و بيش از پيش از فراگيري امتناع مي‌كند.

هنگامي كه در انتظار تولد نوزاد جديد هستيد (از ماه هشتم بارداري تا زمان وضع حمل)

زماني كه در حال آموزش به فرزند ديگرتان هستيد؛ مثلاً فرزند بزرگتر شما وارد مدرسه شده است.

بروز هرگونه تحول در روند عادي ‌زندگي مثل تولد نوزاد جديد، بيماري خود كودك

جابه‌جايي منزل.

تغيير مكان خواب كودك مثل انتقال او از اتاق خواب والدين به اتاق خواب شخصي.

بروز مشكلات خانوادگي مانند مرگ عزيزان، بيماري يكي از والدين يا خويشان نزديك.

طلاق و يا دعواها و مشاجره‌هاي دائمي والدين.

ترس كودك از چيزي خاص.

يادآوري چند نكته

براي آموزش بهتر و نتيجه‌گيري سريع‌تر، اين چند نكته را به‌خاطر بسپاريم:

با شادي و نشاط با موضوع برخورد كنيد و آموزش را به نوعي تفريح تبديل كنيد.

طوري رفتار كنيد كه كودك از اين تحول شاد و هيجان‌زده شده و آن را به عنوان مهارتي ويژه كه تنها او توانايي انجامش را دارد، بپذيرد.

از ايجاد هرگونه استرس، زماني كه كودك در حال اجابت مزاج است، بپرهيزيد.

براي آموزش اصلاً عجله نكنيد. كودك در آرامش زودتر فرا مي‌گيرد.

نگران به تعويق افتادن فراگيري اين رفتار نباشيد. كودك اين مهارت را نيز مانند ديگر رفتارها مي‌آموزد.

در طول آموزش، از لباس‌هايي استفاده كنيد كه خود كودك بتواند آنها را از تنش درآورد. اين آزادي به او اطمينان مي‌بخشد.

بسياري از كودكان از صداي سيفون مي‌ترسند، بنابراين در طول آموزش و هنگامي كه او در دستشويي است، از سيفون استفاده نكنيد. آموزش اين نكته را به زماني ديگر موكول كنيد.

اگرچه در حال آموزش به كودك هستيد، اما شب‌ها از پوشك استفاده كنيد تا كودك بدون احساس ترس، استرس و ناامني بخوابد.

او را با همسالانش مقايسه نكنيد. كودكان اين سن هم مقايسه را مي‌فهمند و براي مبارزه با اين مسأله به‌طور ناخودآگاه لجبازي مي‌كنند.

و در پايان يادآوري مي‌شود كه حفظ آرامش و آموزش قدم به قدم بهترين روش براي فراگيري بهتر و سريع‌تر كودكان است.

منبع: بي‌بي‌سي
مترجم: سها دادمند

[ جمعه 1388/02/25 ] [ 23:23 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

قدردانی از استاد محترم اقای موسی زاده

استاد بسیارعزیزم جناب آقای موسی زاده از تلاشهای بی دریغ جنابعالی نهایت تشکر وسپاسگزاری را دارم .

[ یکشنبه 1388/02/20 ] [ 0:14 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]

خوش آمد گویی

به سایت شخصی بنده خوش آمدید

 

[ یکشنبه 1388/02/20 ] [ 0:9 ] [ محمد جعفرنژاد ]

[ ]